Kişi yaşamı boyunca birçok yaşantıyı anı defterine, günlüğüne not ederek hiç olmadı belleğine atarak geride bırakır. Geride kalan bu yaşantılar da onu var eden hayata nasıl bakmasını söyleyen benliği oluşturur. İşte bu yazımda benlikten ve kişinin ideal benliğe ulaşma çabası gösterirken yaptığı hatalardan bahsedeceğim. Öncelikle benlikten ve benliğin yönlerinden kısaca bahsedelim.
Benlik: Froom’a göre ayrı bir bütünlük olarak kişinin kendisinin farkında olma kapasitesine duyulan ihtiyaç sonucu benlik oluşur. Uzmanların genel bir tanımı ise bireyi etkileyen genetik ve çevresel faktörler sonucu oluşan fiziksel ve zihinsel özelliklerinin farkında olmasıdır. Bu ifadeye gerçek yani algılanan benlik de denir.
William James’e göre de benliğin dört yönü vardır. Bunlar; maddesel benlik, sosyal benlik, ruhsal benlik ve saf egodur. Adlarından da az çok anlayacağımız gibi maddesel benliğe sahip olduğumuz ev araba bedenimiz kıyafetler vs. bunlar hepsi dahildir. Sosyal benlik ise sosyal yaşamı boyunca büründüğü sosyal karakterlere uygun davranmasıdır. Ruhsal benlik kişinin ilgi yetenek ve değerleridir. Saf ego ise bireyin kendisini sahip olduklarından kendisini ayırabilmesidir.
Benliğin gelişiminde genetik faktörler kadar çevresel faktörler de önemlidir. Özellikle anne baba tutumları ve ilkokul yaşantıları benliğinde kalıcı değişiklikler oluşturur. Çünkü çocukluk çağında aldıkları dönütler sayesinde kendileri hakkında fikre sahip olup benlik algıları düşük de olabilirler. Özgüveni yerinde bireyler de olabilirler. Toplumsal normların bireyin değerleriyle uyuşması da kişiyi daha toplumsal bir canlı haline getirir ve toplumdan çevresinden ılımlı dönütler alarak iyi bir benliğe sahip olur. olumlu bir benlik algısı onun akademik başarısında da etkilidir çünkü. W. James’e göre bireyin yüksek ya da düşük benlik saygısına sahip olup olmamasını yalnızca başarılarına bakarak değil, amaçlarıyla başarılarının karşılaştırılmasıyla ortaya çıkarabileceğini savunur. Yani toplumun ona başarması için sunduğu imkanlar kendi amaçlarıyla örtüşüp başarı sağlarsa toplum tarafından da iyi dönütler alarak benlik algısı yüksek bir birey olur.
İdeal Benlik
Benliğin diğer boyutu da ideal benliktir. Yani olmak istediğimiz benliktir. Günümüzde kimliklerini yeni yeni oturtmaya başlayan genç nesil rol model olarak aldıkları kişileri yani kendi benliklerinin de onlara benzemesini istediği kişileri taklit ederek ideal benliğe ulaştıkları kanısına varma durumundalar. Rol model aldıkları kişilerin giyim tarzi konuşma şekli ve birkaç alışkanlıklarını taklit ederek yani onlara görünüm olarak benzeyerek bir nevi kafalarını kuma gömüp ideal benliği yakaladıklarını sanıyorlar. Yalnız taklit etmek resmi ortaya koymaz yalnızca çerçeve olursunuz resim olamazsınız. Resim olmak için taklit etmek yetmez kendi benliğindeki eksilerle yüzleşip onları en aza indirgeyerek ve o kusursuz gördüğün rol modelin artılarını benimseyerek olur. Bu da sadece birkaç taklitle olmaz. Karnelerimiz hatalarla bilerek yapılmış yanlışlarla ve eksiklerle dolu olabilir. Kendimizle yüzleşmekten korkmayalım. 70 yaşımıza gelip unu eleyip eleği asmadık sonuçta. Gerçek bir ideal benliğe sahip olmak istiyorsak yüzleşmekten korkmayalım.