Dilimize pelesenk olmuş, günlük hayatta sıkça kullandığımız deyimler ve atasözleri vardır. Bunlardan bazıları bizim dürtü kontrol bozukluğu olarak tanımladığımız trikotilomani gibi kavramları kolayca anlamamızı sağlıyor. Neyin nesidir, nerden çıktı bu trikotilomani diyorsunuz şimdi? Hani bazen acayip gergin, üzüntülü, sinirli olursunuz ve “saçımı başımı yolucam şimdi” diye feryat edersiniz ya işte trikotilomani de belirgin şekilde saç kaybı ile sonuçlanacak kadar kişinin saçını tekrarlayan bir tarzda koparması olarak tanımlanıyor.
1889 yılında dermatolog Hallopeau saçlarını tutamlar halinde koparan bir hastasını incelenmesi sonucu trikotilomani tanımını kullanmıştır. Eski Yunanca bir sözcük olup, “saç koparıyorum” anlamına gelmektedir. Fakat sadece saç koparmakla kalmayıp kaş, kirpik, sakal-bıyık, koltukaltı ve kasık gibi bedenin çeşitli bölgelerinden kıl koparma da görülebilir.
Genelde ilk olarak koparacağı kılın olduğu bölgede gerilim hissi oluşur. Kişi bu bölgeyi kaşımaya ellemeye başlar ve sonunda kılı koparır. Stresli durumlarda bu gerginlik ve koparma isteği artar. Saçı, kaşı, sakal-bıyığı kopardıktan sonra haz, doyum ve rahatlama sağlar. Koparırken veya sonrasında bir acı hissetmezler. Bazen bundan büyük bir zevk bile alabilirler. Eğer kişi saç yolma dürtüsünü ertelemeye ya da durdurmaya çalışırsa gittikçe artan oranda gerginlik hisseder. Bazıları kılları koparmakla kalmaz kopardıkları kılları yerler. Araştırmalara göre kişi bu davranışı çoğunlukla yalnız kaldığı zamanlarda yapar. Bu yüzden anlaşılması ve tedaviye başlanması gecikebilir. Obsesif kompulsif bozukluk ve takıntıdan farklı olarak değerlendirilir.
Kimlerde görülür, nasıl başlar?
Erkeklere oranla kadınlarda daha fazla görülür. Sıklıkla geç çocukluk ve ergenlikte başlar. Genel olarak stresli bir dönemde, kayıplar olduğunda başlar. Bazen kişinin yaşamında her şey olağan akışında iken de başlayabilir. Ruhsal bozukluklarla da birlikte görülebilir. Genellikle hastalık uzun yıllar sonra oluşur.
Peki, bu dürtü bozukluğu nelere sebep olur?
- Saç tellerinde incelme, azalma daha da ötesinde saç kaybına sebep olabilir. Kelleşen bölgeler oluşabilir.
- Kaş, kirpik, bıyık gibi kılların koparılması fiziksel görünüm açısından kişiyi rahatsız edebilir. Bu da psikolojik rahatsızlıklara sebep olabilir.
- Yedikleri kıllar midelerinde topaklara sebep olabilir.
- Bu kıl topakları sertleşip taşlaşırlar, karın ağrılarına, bulantıya, kusmaya, kötü ağız kokusuna, iştahsızlığa, kabızlık veya ishale, midede gaza, hatta kanamaya yol açabilirler.
Tedavisi nasıldır?
İlk olarak kişinin tanıyı alması gerekir. Dermatolojik veya farklı bir hastalığa bağlanmamalıdır. Bilişsel davranışçı terapiler yani davranışa farkındalık kazandırma, düşünce süreçlerini yönetme, davranışı yeniden şekillendirme gibi ilaç dışı tedaviler son derece etkili ve önemlidir. Bunların dışında trikotilomani tedavisinde ilaçlardan da oldukça faydalanılır.