Düzenli ve tempolu bir şekilde yapılan fiziksel etkinliklerin kan basıncını ve vücut ağırlığını optimum düzeyde tuttuğunu, enerji verdiğini, stresi ve depresyonu azalttığını, duygularımızı olumlu yönde etkilediğini, kanser, diyabet ve obezite riskini azalttığını, kalp sağlığını koruduğunu biliyor muydunuz?
Belki de biliyoruz ama ne kadar uygulamaya dökebiliyoruz. Beynimizin besin kaynağı spor hakkında olan bu yazımızda kendimize yönelik bir inceleme başlatıyoruz.
Bizim yaşayan nadide organımız beynimiz.. Düşüncelerimizden, yaşam tarzımızdan kısaca bizden etkilenen; aynı durumda bizim de bundan etkilendiğimiz bizi yücelten organlarımızdan. Peki, biz beynimizi nasıl besliyoruz?
Beyin gelişiminde sporun etkisi yadsınamaz hale gelmişken biz sporu merkezimize nasıl yerleştirmekteyiz? Her taraf beton yığınlarıyla çevrilirken fırsat bulup kendimizi doğaya atabiliyor muyuz? Küreselleşen dünyada birçoğumuzun yaşadığı yerlerde spor merkezi varken kullanabiliyor muyuz? Bu soruların ardı arkası kesilmezken Sporun beyin gelişimine etkisi hakkında yapılan birkaç araştırmaya değinelim.
Nörogenetik araştırmalara göre, düzenli ve tempolu olarak yapılan egzersizler sinir sisteminin yapılanmasında önemli rol oynayan nörotrofik faktör proteinlerinin oluşmasına ve seviyelerinin artmasına neden oluyor. Sadece beyin kaynaklı olan ve sinir sisteminde hayli düşük konsantrasyonlarda üretilen bu proteinler, sinir hücrelerinin (nöronların) yaşamını, gelişimini ve işlevlerini sürdürebilmesi için gerekli. Ayrıca nöronların farklılaşmasını ve yeni sinapsların (sinirler arasındaki bağlantı noktaları) oluşmasını da sağlıyorlar.
Harvard Tıp Fakültesi uzmanları özellikle yavaş, tempolu koşu ya da tempolu yürüyüş yapmanın kaslarda FNDC5 isimli proteinin oluşmasını ve kan dolaşımına katılmasını teşvik ettiğini belirlemiş. Bu protein zamanla beyinde BDNF proteininin üretilmesine neden oluyor. BDNF de beyinde yeni sinir hücrelerinin ve sinapsların gelişmesini, ayrıca hâlihazırdaki beyin hücrelerinin sağlıklı kalmasını sağlıyor. BDNF proteinini sadece beyin, o da düzenli spor yapıldığında, üretebiliyor yani dışarıdan takviye ilaçla ya da vitamin hapları ile almak şimdilik mümkün değil. Bu da ideal olarak haftada 5 gün, en az 30’ar dakikalık orta derecede zorlayıcı egzersiz yapmak anlamına geliyor.
Yapılan araştırmalar net bir şekilde sporun beyin gelişiminde önemini gözler önüne sermektedir. Spor, birçok alan için iyileştirici özelliğe sahiptir ve özellikle ergenlik çağındaki bireylerin ruh ve özsaygılarını geliştirmelerinde, daha ilerleyen yaşlarda sosyalleşmemizde, yaşlılığımıza doğru da hafıza ve birçok beyin fonksiyonlarının gelişimi ve korunmasında bize katkısı olmaktadır. Yaşadığımız bu evrende günlerimiz bir bir geçerken yaşlılığımız için yatırım ararken en iyi yatırımlardan birinin de spor olduğunu unutmadan sözlerimi şu sözle bitirme niyetindeyim:
Unutmayalım “Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur!”