Okul, eğitim-öğretim…
Kimine göre bir eğitim yuvası kimine göre zindan (gardiyanları da eksik değil hani). Kimi oraya, kimi de oradan kaçar. Yedi yaşından yirmi üç yaşına kadar (16 yıl), önce amaçsız sonra amaç belirlemek için sonra da ona ulaşabilmek için neredeyse her gün sırtımızda çantamızla (elimizde kitabımızla) defalarca yol aldık. Bir öğretim grubunu aynı yerde devam ettiren birisi için her dört yıl aynı yolu onlarca defa kat ettik ya da etmeye devam ediyoruz. Kimisi memnun değildi bu durumdan, yoldan mıdır bilinmez ama son çeyrekte (üniversitede) bu yolu yürümekten vazgeçti. Bunlardan biri de Lawrence ‘Larry’ Ellison…
2000 yılında Yale Üniversitesi’nde yaptığı bir mezuniyet konuşması oldukça ilginç ve etki uyandırıcıydı şüphesiz.
(Konuşmanın tam metnini okumanızı tavsiye ederim.)
Ellison özetle mezun olan öğrencilerin artık yapacak hiçbir şeylerinin olmadığını yaşam yarışını kaybettiklerini ve bu konuşmayı aslında ara sınıflara yaptığını olanların bir an önce okulu terk etmelerini istemiştir. Peki, neden böyle bir şey istedi? Amacı neydi? Gelin hep beraber bakalım…
Mezun olan öğrencilere İlk sözleri şöyleydi:
“…Siz de başaramayacaksınız! Etrafıma baktığımda parlak gelecek için yüzlerce umut ışığı göremiyorum. Yüzlerce değişik endüstride liderliği ele alacak kişiler de göremiyorum. Görebildiğim tek şey, geleceği başarısızlıktan başka bir şey olmayacak yüzlerce insan. O kadar!”
Bu sözleri muhtemeldir ki öğrencilerde de öğretim görevlilerinde de büyük etki yarattı. Üniversiteyi bitirip gelecek planları yapan birisinin başından aşağı kaynar sudan ziyade ateşin kendisi düşmüştü.
Ellison bu sözlerinde üniversiteleri bir fabrika olarak görmüş ve tekdüze bir insan yarattığını düşünerek söylemiş olabilir mi? Fabrikanın belli bölümlerinden geçmiş ve ortaya aynı şekilde aynı özellikte kullanıma açık bir parça…
Sizce de öyle değil mi üniversitede okuyan bir grup öğrenciye sorsanız “Seni diğerlerinden ayıran nedir?” diye çok nadir farklı cevap alabilirsiniz. “Atama, para, akademik kariyer, düzenli yaşam, insanlara yardım etmek… vb.” Sayıları az da olsa birileri çıkıp ben bu ülkenin başbakanı olacağım diyebiliyor (Mesut Yılmaz). Üniversite bir fabrika ise bunlar sağlam bir fabrikanın defolu ürünleri mi yoksa başarısız bir fabrikanın düzgün çıkan nadir ürünleri mi? Belki de üniversiteler bozuk bir duvar saati ve sadece birkaç kere doğruyu gösteriyor? İlk aklımıza gelen düşünceler bunlar ama Ellison bence bunların çok ötesinde bir mesaj vermeye çalışıyordu.
O konuşmada olsaydım herkes gibi ben de şunu düşünüyor olurdum sanırım: Peki ne yapmalıyım?
Ellison dünya zenginlerinden birkaç örnekle devam ediyor. “Bill Gates (üniversite terk), Paul Allen (üniversite terk), Michael Dell (üniversite terk), Steve Ballmer (Master terk) o biraz geç kalmış…”
Bu isimler dünyanın en zenginleri arasında ilk dokuzda Steve Ballmer ise on birinci sırada. Onun ilk onda olmamasının sebebini ise üniversiteyi bitirip master’a başlaması ve eğitim- öğretimi biraz geç (?) terk etmesine bağlıyor.
Bu noktada şuna değinmeden geçemeyeceğim Ellison bu tüm konuşmasını, başarının sırrı dediği şey para mı? Üniversiteyi terk edin derken öğrencilerin sadece daha fazla para kazanıp dünyanın en zenginleri listesinde yer mi almalarını söylüyor? Saygınlık kazanmalarını mı istiyor? Bunu destekler nitelikte şu sözleri sarf ediyor: “Sizi yılda iki yüz bin dolarlık komik maaş çeklerinizle baş başa bırakıyorum. Üstelik o maaş çekinin üstünde sizden birkaç yıl önce okulu terk etmiş birinin imzası olacağını söyleyerek.”
Ama asıl mesajı son cümlelerinde gizliyor Ellison
“Size söylüyorum. Hemen ayrılın. Daha güçlü söyleyemem. Ayrılın. Hemen toplayın eşyalarınızı ve fikirlerinizi ve bir daha geri dönmeyin.”
Burada Ellison zannımca asıl mesajına yer veriyor: Bize demek istediği asıl olarak üniversitenin gereksizliğinden ziyade bulunduğunuz yerde sizin fikirlerinizi hafife alan ve size imkânsız diyen birileri varsa orayı terk edin! Sizin amacınız bir yol almaksa ve o yolda size saçma sapan imkânsız naraları atan insanlar ve gereksiz zaman harcamanıza sebebiyet veren içi boş eğitim veriliyorsa siz oradan ayrılın ve sadece yüreğinize dokunan ve ilerde mesleğim diyebileceğiniz işle uğraşın. Bir mühendislik eğitimi alıyorsanız ve size orda bunların üstüne ilginizi çekmeyen diğer eğitimler veriliyorsa bu sizin için gereksizdir.
Belki de Ellison tüm bunların dışında kendi başarısını gözler önüne sermek içindir bütün çabası. Ben buradayım başardım, okulu bıraktım öyle başardım ve sizin de başarmak için tek yolunuz beni taklit etmekten geçer (?).
Tüm bu sözlerin ardında üniversitede ne oldu bilinmez ama bu konuşmayı dinleyen, duyan bir kısım insan okulu bırakmış mıdır, bırakmışsa şu an hayallerinde ne durumdadır merak konusudur doğrusu.