“İyi niyet, iyi söz, iyi eylem.”
Bohemian Rhapsody, tarihin efsanevi rock grubu Queen’in solisti Freddie Mercury’nin çalkantılı hayatını, grubun müzik dünyasındaki konumunu ve yolculuğunu beyaz perdeye aktarmaktadır. Filmin başında ve sonunda yer alan Live Aid konserindeki performansıyla adeta gerçek konser ruhunu yaşatan Rami Malek, oyunculuğu ve sahne duruşuyla göz doldurmaktadır. Gişede kaldığı süre boyunca 904 milyon dolarlık hasılat elde eden film, Altın Küre Drama Dalında En İyi Sinema Filmi ve En İyi Film Kurgusu Oscar Ödülü’nü almıştır. Filmi ve filmin merkezindeki Freddie’yi Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi ışığında detaylı bir şekilde inceleyeceğim.
ADDT danışmanları, insanların a) yalnızken, b) insanlarla sosyal ilişkiler içindeyken, c) seçtiği birkaç kişi ile yakın ilişkiler içindeyken, d) bilgi toplarken ve eğitim alırken, e) üretken bir şekilde çalışırken, f) sanat, müzik, edebiyat, felsefe, eğlence ve spor alanlarıyla meşgulken; hayatta kalmayı ve makul ölçüde mutlu olmayı hedeflediklerini varsaymaktadır. Filmde verilen sahneler doğrultusunda Freddie Mercury’nin hayatını ADDT ışığında bu maddelerle ilinti kurarak incelediğimizde a) grup arkadaşlarıyla beraber yaptıkları müziğe ara vererek solo albüm çıkarmaya karar vermesi ve bu esnada çevresinde sahiden sevdiği kimsenin bulunmaması, b) cinsel yönelimini kendisine itiraf etmeden önce kız arkadaşı Mary Austin ile başarılı bir ilişki yürütmesi, c) grup arkadaşlarından Roger ve Brian’ı hayatına dahil etmesi, d) Queen grubuna solist olmadan önce grubu uzunca süre dinleyip o grupla şarkı söyleyebilmek için şarkılar yazması ve bireysel provalar yapması, e) grup arkadaşları ile birlikte grubun minibüsünü satıp amatör bir plak şirketinde sabaha kadar demo kayıtlar yapması, Live Aid konserinden önce haftalarca aralıksız şarkı söylemesi, f) aylar süren turnelere çıkıp dünyanın dört bir yanında konserler vermesi; şeklinde örneklendirmek mümkündür.
Ellis insanların uzun dönemli bir hedonist olmasının gerekli olduğunu düşünmektedir, hedonist olmakla da acıdan kaçmak ve zevki aramak şeklinde insanların temel yaşam motivasyonunu kastetmektedir. Gerçek adı Farrokh Bulsara olan Freddie Mercury, Parsi kökenli bir ailede zamanın İngiliz kolonisi olan Zanzibar adasında doğmuştur. Zanzibar’daki 1964 devrimi nedeniyle, 17 yaşında iken ailesiyle beraber Birleşik Krallık’a taşınmıştır. Mercury etnik kökeninden utandığından dolayı ya da uzun yıllar Hint göçmenlere karşı şiddet ve ırkçı isyan hareketlerine sahne olmuş bir ülkede yaşamasından kaynaklı ırkçı bir tepkiden korktuğu için asıl kimliğini gizlemiştir. Ona acı veren çocukluk ve ilk gençlik yıllarını geride bırakıp Britanyalı bir Freddie olarak sesiyle ve sanatıyla onu zevkin doruklarına çıkaran göz önünde bir yaşamı tercih etmiştir.
Akılcı olmayan inançlar katıdır, kesinlikle olması gerekenleri ve talepleri içerir. Çoğunlukla mantıksızdır ve gerçekçi değildir. Ellis’in üç temel kategoride ele aldığı akılcı olmayan inançlar şunlardır:
1.Kişinin kendisine dayatmaları: “Ben kendim kesinlikle her türlü koşulda ve her zaman en iyisini yapmalıyım. Eğer bu önemli konularda başarısız olursam ben kötü, yetersiz, değersiz bir insanımdır ve acı çekmeyi hak ediyorum.” Freddie Queen grubu ile iken elde ettiği maddi manevi kazanımların daha iyisini arzulamış ve grupla bir süre yollarını ayırmış, solo albüme odaklanmıştır. Yalnız çalıştığı bu sürede iş süreci arzu ettiği gibi ilerlememiş, o dönemki sevgilisi Paul Freddie’yi daha da yalnızlaştırmış ve Freddie acı çekerek depresyona doğru sürüklenmiştir.
2.Başkalarına karşı dayatmalar: “İletişimde ya da ilişki içinde olduğum siz önemli insanlar, her koşulda ve her zaman bana karşı kesinlikle kibar, düşünceli ve adil davranmak zorundasınız. Aksi takdirde bu çok kötü bir şeydir ve siz de bana kötü davranan çürük, değersiz insanlarsınız demektir. İyi bir yaşamı hak etmeyen bana, bu yaptıklarınız için de cezalandırılmayı hak eden insanlarsınız demektir.” Grup arkadaşları Brian, Roger ve John’dan kararına saygı bekleyerek kanatlanıp uçmak istediğini, solo albüm teklifini kabul ettiğini söylemiştir. Eğer Freddie grubun vokalisti olmasaydı sıradan bir dişçi, doktor, mühendis olarak hayatta savrulacaklarını hatırlatmış, kendisinin önemini her fırsatta arkadaşlarına vurgulamaya çalışmıştır.
3.Yaşama ilişkin dayatmalar: “Yaşadığım bu hayat koşulları, ekonomi, çevre ve politika; kesinlikle her zaman ve her koşulda makul, güvenli, eğlenceli bir yer olmak zorundadır. Eğer öyle olmazsa bu çok kötü ve berbat bir şeydir. Yaşamımdan hiç keyif alamam, yaşamım çekilmez ve yaşamaya değmez bir hal alır.” Freddie, babasının ‘iyi niyet, iyi söz, iyi eylem’ mottosunu güvenli, keyifli ve doğru bulmamış, bu mottoya sahip olduğu için babasını da eleştirmiş ve geçmişini benimsemediği için de ailesi ile arasına mesafe koymuştur. Onun için güvenli, keyifli, eğlenceli yaşam alanı arzuladığı ilişkileri yaşayabildiği, arzuladığı görünüme ve yaşama sahip olabildiği alanlar olmuştur. Bu sebeple hayatının son yıllarında AIDS olduğunu öğrense de arzu ettiği hayat tarzını yaşamaktan ödün vermemiş, son sevgilisi Jim Hutton ile beraberken hayatına gözlerini yummuştur.
Filme İlişkin İzlenimlerim
Biyografi filmi olarak beğenerek izlemiş olsam da filmin ismi kaynaklı gruba ve grubun diğer üyelerine dair daha fazla sahne görme beklentisiyle filme başladığımı ifade etmeliyim. Ayrıca Freddie’nin gerçek yaşamı ile film arasında ciddi farklılıklar olması beni hayal kırıklığa uğrattı. Örnek vermem gerekirse; filmde Freddie 1985 Live Aid konserinden önce AIDS olduğunu öğrenmiş ve grup arkadaşlarına söylemiştir. Gerçek hayatta ise 1987 yılında AIDS olduğunu öğrenmiştir. Bunlar filme yansıyan, seyircinin fark ettiği önemli detaylar. Kronolojik uyuşmazlığı dışarıda tutarsak Live Aid konserindeki grubun 20 dakikalık performansı adeta o yılın kaydını izler gibiydi, izlerken içim coşkuyla doldu. Bir biyografi filmi ve incelemem ile sizleri baş başa bırakıyorum. Hoşça kalın.
Mine Tekin Ergin
Psikolojik Danışman