Yetişkin Bağlanma Stilleri

Kelime olarak bağlanmayı çocuk ile bakıcısı arasındaki duygusal ilişki olarak tanımlayabiliriz. Bebek için bağlanmanın ilk işlevi bebeğin hayatta kalmayı garantilemesidir. Bağlanma duygusu ile ilgilenen kuramcılardan Bowlby de yetişkinlerin ve bebeklerin biyolojik olarak bağlılık kurmaya meyilli olduğunu söylemiştir. Çocuklukta güvenli, kaygılı-kaçınan ve kaygılı-direnen olmak üzere üç tür bağlanma stilli mevcuttur. Bebeğin, annesi ve babasıyla ya da bakım veren kişiyle kurduğu bağın önemi ve bakım verene güvenli şekilde bağlanmasının kişinin yaşamını kişiler arası ilişkiler kurma yönünden etkilediği de bilinmektedir. Çocuk bağlanma stillerinin yanında yetişkin bağlanma stilleri de mevcuttur. Evet, birer yetişkin olduğumuzda da diğerine bağlanma tarzımız bulunmaktadır. Yetişkinlikteki bu bağlanma stillerinin de elbette çocukluk bağlanma stilleriyle ilişkisi vardır. Yetişkin bağlanma stilleri ise güvenli, saplantılı, kayıtsız ve korkulu olmak üzere dört şekilde ele alınır.

Güvenli bağlanma stiline sahip olan yetişkinler diğer bağlanma türlerine sahip olanlara oranla daha uzun süreli ilişkiler yaşamakta ve yakın ilişkileri daha olumlu ifade etmektedir. Bu kişilerin diğer tarafa ve kendilerine ilişkin algısı olumlu yöndedir. Güvenli bağlanan bireylerin kendine olan saygılarının yüksek olduğunu ve yakın ilişkiler kurmaktan rahatsız olmadığını da söyleyebiliriz. Güvenli bağlanan yetişkinler kendilerini sevilebilir ve değerli görmekte, başkalarıyla yakınlık kurmaktan rahatsızlık duymamaktadır. İki tarafın da genel olarak olumlu duygu ve düşünceler içinde, doyum verici bir ilişki içinde olduğunu düşünün. Bu ilişkideki kişilerin güvenli bağlanma stiline sahip olduğunu söyleyebiliriz.

Saplantılı bağlanma stiline sahip olan yetişkinlerin, kendilerine yönelik algıları olumsuz başkalarına yönelik algıları ise olumludur. Bu kişiler kendilerini değersiz bulur, başkalarını ise olumlu değerlendirir. Bu kişiler başkalarıyla ilişki kurmaya çalışırken diğeri için boğucu olabilmekte bu da diğerlerinin kendisinden uzaklaşmasına neden olabilmektedir. Bir ilişki düşünün bir tarafın yoğun terk edilme korkusu yaşadığı, diğerini yüceltirken kendi değerinin farkında bile olmadığı, kişinin diğer tarafı göklere çıkardığı kendisini ise diplerde gördüğü. İşte bu ilişkideki değersizlik duygusu yaşayan kişi saplantılı bağlanma tarzına sahiptir.

Kayıtsız bağlanma stiline sahip yetişkinlerin ise kendilerine ilişkin algıları olumlu iken diğerine ilişkin algıları olumsuzdur. Kayıtsız bağlananlar kendilerini değerli görürken diğerlerini olumsuz değerlendirmekte, reddedilmekten korktukları için yakın ilişkililerden kaçınmaktadırlar. Bir kişi düşünün diğerini olumsuz değerlendirdiği için, yakın ilişki kurmaktan kaçınan.

Korkulu bağlanma stiline sahip yetişkinlerin ise kendilerine ve başkalarına ilişkin algıları olumsuzdur. Bu kişiler kendilerini değersiz görmekte ve kendilerinin sevilmeye layık olmadığını düşünmektedirler, diğerlerini de olumsuz değerlendirmekte ve bu yüzden yakın ilişki kurmaktan kaçınmaktadırlar. Bir kişi düşünün yakın ilişki kurmakta zorlanan ne kendisine ne de karşısındakine güvenip değer veren. İşte bu kişi kayıtsız bağlanma stiline sahiptir.

Elbette tüm bunlar, ilişkilerin sadece bakım veren ile çocuk arasında kurulan bağın temelleri üzerinde oluşan yetişkin bağlanma stilleri üzerinde şekillendiği anlamına gelmiyor. İlişki kurulan kişinin özellikleri ve var olan koşullar da kurduğumuz ilişkilerde etkili. Bunların yanında kişinin hoşnut olmadığı yönleriyle ilgili farkındalıklar oluşturarak değişmek istemesi durumunda, alanında uzman bir kişiden yardım alması sağlıklı ilişkiler kurması için faydalı olacaktır.

 

Kaynaklar:

Bacanlı, H. ve Işık Terzi, Ş. (2015). Yetişkinlik ve yaşlılık gelişimi ve psikolojisi.(3. Baskı). İstanbul: Açılım Kitap Pınar Yayınları.

Gerrig, R.J. ve Zimbardo, P.G.(2013). Psikolojiye giriş psikoloji ve yaşam.(19. baskı.).(G. Sart, Çev.).   Ankara: Nobel Yayınları.(Orijinal çalışma basım tarihi 2012).

Steinberg, L. (2007). Ergenlik (Çev. Editörü: Çok, F.) Ankara: İmge Kitabevi.

Büşra TUNÇ

Psikolojik Danışman

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir