Yaşam Amaçları ve İş Doyumu Meselesi

 

Yaşam amaçları bireyleri motive eden faktörler arasındadır (Siyez, 2006; İlhan, 2009; Şahin, Zoraloğlu,  ve Şahin Fırat, 2011). İş doyumu, kişinin işine karşı almış olduğu pozitif tutum, çalışma yaşamı ya da iş yeri koşullarından almış olduğu mutluluk ya da mutsuzluk duygusudur ( Karcıoğlu, 2009; Bingöl, 1986). Bunun sonucunda bireyler, yaşam amaçları ya da iş doyumları düzeylerinde düşüş yaşarlarsa fiziksel ve ruhsal sağlıkları olumsuz etkilenebilir (Eryılmaz, 2012). Yetişkinlik döneminde olumlu bir fiziksel ve ruhsal sağlığa sahip olabilmek için amaç farkındalığı önemlidir.

Bir birey yaşam amaçlarının farkındalığı için eline geçen fırsatları ne düzeyde değerlendirebilmektedir? Bireyin kendi ekonomik bağımsızlığını kazandığını görmeleri ve başarılı olduklarını hissetmeleri özgüven duyguları açısından da yararlıdır (Siyez, 2006). Örneğin; staj döneminde iş yerlerinde çalışan öğrencilerin yaşam amaçları onların aynı zamanda hedeflerine ulaşmalarında ve ne istedikleri konusunda kendilerine yardımcı olur. Bunun sonucunda gelecek beklentileri ve anlam yükledikleri faktörler belirlenmeye başlar. Ergenlerin iş yerlerinde iyi bir performans sağlamaları yaşam amaçları ile de ilişkilidir. Yani iş, sadece ekonomik açıdan değil aynı zamanda psikolojik olarak da anlamlı bir anlama sahiptir (Öztürk ve Özdemir, 2003). Bu açıdan öğrencilerin yaşam amaçları ve iş doyumları arasındaki ilişkileri fark etmeleri önemlidir.

Yaşamdan alınan doyumla birlikte bireyin psikolojik iyi oluşu artmaktadır diye düşünülse de her yaşam amacının aslında öznel iyi oluşu arttırdığı söylenemez (Kasser ve Ryan, 2001). Kasser ve Ryan (1996) hangi tür yaşam amaçlarının öznel iyi oluşu arttırdığını, hangilerinin azalttığını araştırdıkları çalışmada amaçları topluma katkı, kişisel gelişim, kişiler arası ilişki ve fiziksel sağlık gibi amaçları içsel; ünlü olma, çekici olma ve zengin olma gibi amaçları ise dışsal amaçlar olarak adlandırmışlardır. Bu amaçlardan içsel olan amaçların bireyin kendini gerçekleştirme ve özsaygı ile olumlu yönde ilişkili; dışsal amaçların ise öznel iyi oluş ile olumsuz yönde ilişkili olduğu görülmüştür (Kasser ve Ryan, 2001). Bunun sebebi içsel amaçların bireyin psikolojik ihtiyaçlarını doyurmasına yardım etmesi olabilir. Dışsal amaçlar ise bireyin ihtiyaçlarını ertelemesine sebep olduğundan düşük özsaygı ve düşük öznel iyi oluşa sebep olabilir.

Arkamızı dönüp baktığımızda ben bu hayatı kendimi bularak mı yaşadım yoksa kendime ait olmayan bir hayatla mı yaşadım? Tam bu noktada içsel amaçları sorgulamak ve bu amaçlara ne düzeyde ulaştığımızı tartışmak kritik nokta olabilir. Peki ama içsel amaçlara ulaşmak için ben hangi çabaları göstermeliyim ? Kendimizi geliştiren ve bizi biz yapan davranışları sergileyebileceğimiz ve geliştirebileceğimiz hangi eğitim, kurs ya da ortamlara katılabilirim ? Hangi alanlarda yeterlik kazanırsam kendime güvenim artar ? Kişiler arası ilişkilerimi geliştirmek benim için ne kadar önemli ve nasıl geliştirebilirim ? Bu sorularla durum tam bir kısır döngüye girmişse farkındalığımız,  bir yerden başlamak gerek aslında gelişmek ve iyi ki demek adına…

  Çiğdem SANDIKÇI

  Psikolojik Danışman

Kaynakça:

Eryılmaz, A. (2010) Yeniden gözden geçirme: pozitif psikoterapi ve gelişimsel rehberlik bağlamında ergenler için amaçları genişletme programı. Aile ve Toplum Dergisi.

Eryılmaz, A. (2012). Pozitif Psikoterapi Bağlamında Yaşam Amaçları Belirleme Ölçeğinin Üniversite Öğrencileri Üzerinde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. Klinik Psikiyatri Araştırma Dergisi.

İlhan, T. (2009). Üniversite öğrencilerinin benlik uyumu modeli: Yaşam amaçları, temel psikolojik ihtiyaçlar ve öznel iyi oluş (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.

Kasser, T., & Ryan, R. M. (1996). Further examining the American dream: differential correlates of intrinsic and extrinsic goals. Personality and Social Psychology Bulletin, 22, 280–287

Kasser, T., & Ryan, R. M. (2001). Be careful what you wish for: Optimal functioning and relative attainment of intrinsic and extrinsic goals. In P. Schmuck & K. M. Sheldon (Eds), Life goals and well-being: Towards a positive psychology of human striving (pp. 116-131). Göttingen, Germany: Hogrefe & Huber Publishers.

Siyez, D. M. (2006). 15–17 yaş arası ergenlerde görülen problem davranışların koruyucu ve risk faktörleri açısından incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Şahin, İ., Zoraloğlu, Y. R., & Şahin Fırat, N. (2011). Üniversite öğrencilerinin yaşam amaçları, eğitsel hedefleri, üniversite öğreniminden beklentileri ve memnuniyet durumları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi [Educational Administration: Theory and Practice], 17(3).

Öztürk ve Özdemir (2003). “İşletmelerde Personel Güçlendirmeye Dayalı İş Doyumunun Artırılması”. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi.

Görsel Kaynakça:

https://www.google.com/search?q=ya%C5%9Fam+amac%C4%B1&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwjPouiQsd_gAhXuwcQBHfEIA5YQ_AUIDigB&cshid=1551389767672459&biw=1366&bih=608#imgrc=-8BQLa8fmWycnM, adresinden 01.03.2019 tarihinde erişilmiştir.

https://www.google.com/search?q=ya%C5%9Fam+amac%C4%B1&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0ahUKEwjPouiQsd_gAhXuwcQBHfEIA5YQ_AUIDigB&cshid=1551389767672459&biw=1366&bih=608#imgrc=IgVtojYKX9MnfM, adresinden 01.03.2019 tarihinde erişilmiştir.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir