İnsan, Evladına Bunu Yapar Mı?

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakikadır.

Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, çocuk istismarı, sorumluluk ilişkisi bağlamında çocuğun sağlığına, hayatta kalmasına, gelişimine veya haysiyetine fiili/potansiyel zararla sonuçlanan her türlü fiziksel ve duygusal kötü muamele, cinsel istismar, ihmal ve ihmalkâr muamele demektir. İstismar türlerinden herhangi birine maruz kalan çocuklarda, olumsuz durum ortadan kalktıktan sonra bile yetişkinlik süreçlerinde de gözlemleyebilecekleri kalıcı hasarlar meydana gelmektedir. Araştırmalar, çocukluk döneminde kötü muameleye ve diğer şiddet türlerine maruz kalmanın, yaşamın sonraki dönemlerinde risk faktörleri ve risk alma davranışları ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Bunlar arasında şiddet, depresyon, sigara kullanımı, obezite, yüksek riskli cinsel davranışlar, istenmeyen gebelik, alkol ve uyuşturucu kullanımı yer almaktadır. Ayrıca istismarın ve ihmalin önemli sonuçlarından biri de nesiller arası geçiş gösterme özelliğinin olmasıdır. Yani ihmale veya istismara uğramış kişiler, ihmal/istismar edici yetişkinlere dönüşebilirler ve bu bir kısır döngü yaratabilir (Tiryaki ve Baran).

Çocuk istismarı, çoğunlukla çocuğun yakınları veya akrabaları tarafından meydana gelmektedir. Peki istismarcının, çocuğun birinci dereceden bakım sağlayıcısı ya da annesi olduğu bir durumu hayal edebiliyor musunuz? Ebeveynler tarafından çocuğun psikolojik ve fiziksel sağlığını ciddi derecede etkileyecek istismar türleri bulunmaktadır, bunlardan birisi de Munchausen by Proxy Sendromudur. Bu sendrom, annenin çocuğunda hastalık uydurduğu veya ürettiği bir çocuk istismarı biçimidir. “Tıbbi çocuk istismarı” olarak da bilinen Munchausen by Proxy sendromu, 18. yüzyılda yaşamış olan ve seyahatlerinde yaşadıklarıyla ilgili hikayeleri uyarlayan Alman Baron Munchausen’den esinlenmiştir. Meadow tarafından ilk kez 1977’de tanımlanan bu sendrom, çocuğa veya kendini savunamayacak durumdaki mental retardasyonu olan kişiye, bakım veren kişi tarafından -genellikle anne- tıbbi değerlendirmeye ve bakıma zorlanması durumudur. Muayene esnasında doktor, çocuğun herhangi bir sağlık problemi olmadığını söylese bile istismarcı ebeveyn ısrarcı davranır ve sonuç alamayınca bir başka doktora gider, bu döngü bu şekilde sürebilir. Teşhisi pek de kolay olmayan bu sendromun psikolojik ve fiziksel zararları uzun yıllar devam edebilir ve maalesef kişinin ölümüyle sonuçlanabilir (Meadow, 1987). Örneğin, bakım veren kişi, çocuğunu boğarak veya boğazına bir şey kaçmasına neden olarak, zehirleyerek, ihtiyaç dışında insülin iğnesi kullanarak çocukta semptom oluşturacak durumlara başvurur ve çocukta yalancı semptomlar oluşturduktan sonra doktora gitmesine ve hastaneye yatırılmasına sebep olur. Bu uygulamalar çocuk için hayati tehlike arz etmektedir.

Bu süreçte çocuk doktorları, öncelikle çocukların annelerinin veya bakıcılarının kendilerine anlattıkları ayrıntılı tıbbi hikâye ile ilgilenirler. Ancak Munchausen by Proxy söz konusuysa, bu yöntem maalesef geçersizdir. Doktorlar bazen durumun yanlış algılanması nedeniyle pahalı ve yetersiz tedavilere başvurmaktadır. Ayrıca, sağlık çalışanları, anne veya bakıcılarının çocuklarda uygulayacak tüm tedavi yöntemlerini endişe duymadan kabul ettiklerini beyan etmişlerdir. Bu sendromun popülasyonunun sıklığını bilmek neredeyse imkansızdır, ancak yine de bazı istatistiksel araştırmalar vardır. Bu araştırmalar incelendiğinde fail bakıcıların veya annelerin çocukluk döneminde cinsel istismara maruz kaldıkları tespit edilmiştir. Narsistik kişilik bozukluğuna eşlik eden bipolar bozukluk, histerik kişilik bozukluğu ve sadomazoşist davranışlar da sendromlu bireylerde görülmektedir (Davis, ve ark, 1998). Sendroma sahip kişilerin çoğunluğunu evli kadın bireyler oluşturmaktadır ve ilişkilerinde sorunlar yaşamaktadırlar. Sendroma sahip kişilere baktığımızda sürekli çocuğuyla ilgilenen, onun için endişelenen ve üzülen bir görüntü oluşur. Fakat içten içe bu kişiler durumdan zevk alır çünkü doktorların veya hastanede çalışanların onun bu ilgisini görmesi, iyi bir anne olduğunun mesajını vermesi hoşuna gider. Diğer bir deyişle bu durumdan yararlanıp sosyalleşmeye çalışırlar.

Bu istismar türü, yetersiz literatür bilgilerine sahip olsa da birçok ağır vakayı içerdiği, birçok mağdur için uzun vadeli olumsuz yansımaları olduğu bilinmektedir. Bu durumda çocukla ilgilenen sağlık çalışanlarının şüpheci yaklaşımları büyük önem taşır. Vakaların tespit edilişinden sonra ilk soruşturmada failin bakımında kalan çocuklar ve kardeşleri, önemli derecede istismara uğrama riskine sahiptir. Daha fazla kötüye kullanım olasılığı olduğunda yasal kurumlar tarafından kesin bir yanıt ile dikkatli tıbbi gözetim tavsiye edilir.

KAYNAKLAR

Davis, P., McClure, R., Rolfe, K., Chessman, N., Pearson, S., Sibert, R., & Meadow, R. (1998). Procedures, placement, and risks of further abuse after Munchausen syndrome by proxy, non-accidental poisoning, and non-accidental suffocation, Arch Dis Child, (78),217–221

Meadow, R. (1987). Munchausen Syndrome by Proxy, Archives of Disease in Childhood, 57, 92-98

Tiryaki, A. ve Baran, G. (2017). Bir Çocuk İstismarı Türü Olarak “Munchausen By Proxy Sendromu”, Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, (1-2-3), 107-124

GÖRSEL KAYNAKLAR

https://st4.depositphotos.com/20727252/24965/v/450/depositphotos_249656754-stock-illustration-one-line-vector-drawing-of.jpg

https://st2.depositphotos.com/46454986/44624/v/600/depositphotos_446241592-stock-illustration-pediatrician-doctor-listens-to-a.jpg

Melisa Akpınar

ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampüsü

Aday Psikolojik Danışman

Bugüne Kadar Toplam 922 Görüntülenme, (Bugün) 3 Görüntülenme