İKİ DİLLİ ÇOCUKLARIN DİL GELİŞİMİ

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakikadır.

İnsanın en çok gelişim gösterdiği dönem çocukluk dönemidir. Bu dönemde çocukların kişilik, duygusal, sosyal, fiziksel, bilişsel ve dil alanlardaki gelişimleri büyük oranda tamamlanır. Bu yazımda dil gelişimi ve iki dilli (iki farklı dil bilen) çocukların dil gelişimi konularını ele alacağım.

Çocuğun gelişim alanları hakkında yapılan araştırmaları incelediğimde dil gelişimi daha çok bilişsel gelişim ile birlikte ele alınmış veya onun bir süreci olarak görülmüş diyebilirim. Bu iki gelişim alanına ilişkin kuramlar ve çalışmalar çocukların dil gelişimi hakkında bize bilgi sağlamaktadır.

Dil, insanın duygularını, düşüncelerini, isteklerini bütün ayrıntılarıyla açığa vurmasını ve diğerleriyle iletişim kurmasını sağlar. Ayrıca algılama, düşünme, hatırlama, kavrama ve problem çözme gibi bilişsel işlevleri de kapsadığı için oldukça önemlidir (Kol, 2011).

Her çocuk doğduğu andan itibaren içinde bulunduğu topluluğun dilini edinme potansiyeline sahiptir. Erken çocukluk döneminde bir ya da daha fazla dil edinimi, sosyal etkileşimler sonucu gerçekleşen bir olgudur (Yazıcı ve Temel, 2011).

Doğum esnasında gözleri kapalı olan çocuk, kulakları kapalı olmadığı için sesli bir dünyaya doğar. Doğduğu ilk birkaç dakika içinde 500 kelime duyar. Belki de çocuğun iki yaşından önce parmaklarıyla kulağını tıkayamaması onun dil edinimine katkı sağlamaktadır (Alpöge, 2016).

Doğduğunda çocuğun tek çıkarabildiği ses ağlamaktır. Bu bütün kültürlerde böyledir (Machado, 2003; Akt., Alpöge, 2016). Çocuğun dil edinimi için ses çıkarabilmesi ve sesleri ayırt edebilmesi gerekir. Bebek ses çıkarmak kadar sese yanıt vermesini de öğrenir. Daha bir aylıkken ses duyunca irkilir (Scientific Learning Cooperation, 1999; Akt., Alpöge, 2016). Dört aylıkken ise ana dili ile başka bir dili ayırt edebilmektedir (Sebestian-Galles, 1995; Akt., Alpöge, 2016).

İkinci aydan sonra bebek agu sesleri çıkarmaya başlar, 6 aylıkken mırıldanma dönemi başlar. Çocuk ilk kez ünlü ve ünsüz sesleri bir araya getirerek hecelemeye başlar. 9 aylıkken ise çocuk içine doğduğu dilin hecelerini çıkarmayı dener. Artık kültür farkları yerleşir (Alpöge, 2016).

Çocuk ilk kelimesini hemen hemen bir yaşında söyler. Çocuğun çıkardığı ses tam olarak dilde bulunan bir kelimeye benzemese de anlam yüklü ise ilk kelime sayılır. Daha sonraki aylarda ise iki kelimelik cümleler ve iki yaşında üç kelimelik cümleler kurabilir. Beş yaşına kadar da anadilinin kurallarının büyük bir kısmını öğrenmiş olur (Alpöge, 2016).

İki dilli çocuk da aynı evrelerden geçerek dil edinir. Ama tam olarak nasıl edindiklerini belirlemek kolay değildir. Çünkü birçok farklı çalışmaya rağmen çocuğun dil edinimini etkileyen faktörleri kontrol etmek olası değildir (Alpöge, 2016).

İki dillilik aynı anda öğrenme ve peş peşe öğrenme şeklinde gerçekleşebilir (Alpöge, 2016):

Aynı anda öğrenme: Çocuk doğumdan hemen sonra devamlı iki dil duyarak büyür. Anne kendi dilini, baba kendi dilini konuşur. Böylece çocuk dilleri daha kolay ayrıştırır. Veya anne de baba da çift dillidir.

Peş peşe öğrenme: Anne-babanın dilleri farklıdır ama evde bir dil kullanırlar. İkinci dil toplumun dilidir ve çocuk bunu evin dışında öğrenir. İki dilli çocuklar bu dilleri öğrenirken önce tek bir sözdizimi kuralı kullanır ve her iki dilden de öğrendikleri kelimeleri buna uydurur.

Yapılan bir çalışmada iki dilli çocukların dillerinin iki yaş civarında veya daha erken farklılaştığı görülmüştür. Bu farklılaşma fonolojik, sözcüksel, sözdizimsel ve pratik boyutlarda olabilmektedir. Ayrıca hemen hemen tüm iki dilli çocukların kendi dillerinden birinde daha yetkin veya baskın olduğu görülmüştür. İki dilli çocuklar bazen sadece tek bir dilde alana özgü kelime bilgisine sahiptir; örneğin, renk sözcükleri diğer dilde edinilmeden sadece bir dilde edinilebilir (Nicoladis ve Genesee, 1997).

Dil ve konuşma uzmanları iki dilli çocukların kod karıştırmasının (iki dili konuşabilen insanların konuşurken farkına varmadan diller arası geçiş yapmasının) normal olduğunu, ebeveynlerin bunları düzeltmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. İki dilli çocuğun kendi dillerinden birinde daha fazla kelime bilmesi ve kullanması dil gelişiminin bir parçasıdır ve normaldir (Nicoladis ve Genesee, 1997).

İki dilli olmak bir dil gelişimi problemi değildir. Fakat iki dilli çocukların genellikle tek dilli çocukların normlarına göre dil gelişiminin herhangi bir yönünde ne gecikmeli ne de ileri düzeyde oldukları bulunmuştur. Konuşmaya başlama yaşı ve tek bir dildeki kelime haznelerinin de çift dilli olmakla belirli bir şekilde değişmediği görülmüştür (Nicoladis ve Genesee, 1997).

İki dilli olmanın zekâ üzerindeki etkisine gelince artık zihninde iki ayrı dilin bulunmasının çocuğun kafasını karıştıracağı konusu kabul görmemektedir. Romaine (1991) tam tersine bilişsel bir esneklik getirdiği için iki dilli olmanın çocuk için bir kazanç olduğunu belirtmiştir (Akt., Alpöge, 2016).

Sonuç olarak dil gelişimleri incelendiğinde çift dilli de tek dilli de olsa çocukların benzer evrelerden geçtiklerini ancak çift dilli olmanın bilişsel gelişime katkı sağladığı söylenebilir.

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Alpöge, G. (2016). Çift Dilli Çocukların Dil Gelişimi. Turkophone, 1 (1), 5-13.

Kol, S. (2013). Erken Çocuklukta Bilişsel Gelişim ve Dil Gelişimi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21 (21), 1-21.

Nicoladis, E. ve Genesee, F. (1997). Language Development in Preschool Bilingual Children. Journal of Speech·Language Pathology and Audiology, 21 (4), 258-270.

Yazıcı, Z. ve Temel, Z. F. (2011). İkidilli ve Tek Dilli Çocuklarda Dil Gelişimi Okuma Olgunluğu İlişkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11 (22), 145-158.

Gülçin Abacı

Ege Üniversitesi

Aday Psikolojik Danışman

Bugüne Kadar Toplam 497 Görüntülenme, (Bugün) 4 Görüntülenme