Yükleniyor..
Uncategorized

Birey ve Kültür

Birey ve Kültür

Bireyin sözel ya da sözel olmayan davranışlarının ardındaki zihinsel süreçleri inceleyen ve anlamlandırmaya çalışan bilim olan Psikoloji, bireylerin bir araya gelmesiyle oluşan (toplumun) nispeten kendilerine özgü oluşturdukları maddi ve manevi değerlerden oluşan Kültür’ün öneminin artmasıyla birlikte iki farklı disiplin bir araya gelerek Kültürel/Kültürlerarası Psikoloji alt disiplini oluşmuştur.

Cole’(1996)a1 göre ‘‘Kültürel psikoloji, insanoğlunun zihinsel hayatında kültürün rolünün araştırılmasıdır.’’. Bireyi yaşadığı sosyal çevreden bağımsız olarak ele almamız mümkün görünmemektedir. Zira sosyal bir varlık olan insan (birey), çevresini etkileyip çevresinden etkilenir. Kültür, toplumun geçmişten bugüne getirdikleri güçlü yönlerden oluşur. Söz gelimi Doğu toplumlarında utangaçlık erdemli bir davranış biçimi olarak görülüp desteklenirken, Batı toplumlarında utangaç olmak bir zayıflık göstergesi olarak görülebilmektedir. Doğu toplumunda yaşayan bir bireyin yaşadığı toplumdan etkilenerek utangaçlığı erdemli bir davranış olarak görmesi anlaşılabilir olarak görülür. Bireyin yaşadığı toplumun kültürel özelliklerini bilmediğimiz takdirde bireyin neden utangaç olmayı erdemli bir davranış olarak gördüğünü anlamakta zorlanabiliriz. Oysa bireyin, yaşadığı toplumun kültürel özelliklerini bildiğimiz takdirde daha kolay ve gerçekçi yorumlar yapabiliriz. Bireyler yaşadıkları yerin ve yetiştirilme tarzlarının vb. etkisiyle bireyci ya da toplumcu görüşe sahip olabilmektedirler.

Bireyci2 kültürlerden (Batı ülkeleri, Norveç, İsveç, İsviçre gibi) gelen bireylerin bireyci, toplulukçu kültürlerden (Asya ülkeleri, Japonya, İran, Endonezya gibi)  gelen bireylerin ise toplulukçu değer yargıları ve davranışları ön plana alarak hareket ettikleri gözlenmiştir. Bireyci kültürlerden gelen bir birey, kendi iyiliği ve çıkarını, toplumun iyiliği ve çıkarının üzerinde tutar. Bireylerin hak ve özgürlüklerinin korunmasını, toplumun çıkarlarının üzerinde görebilir. Toplulukçu kültürlerden gelen bir birey ise toplumun iyiliği ve çıkarını kendinin üzerinde görür. Buna verebileceğimiz en somut örneklerden biri ise: 2011 yılında Japonya’daki Fukuşima santralinde görev yapan 1400 çalışandan 50’sinin fedakarlık örneği gösterip soğutma çalışmalarını üstlenmeleridir. Bahsi geçen 50 çalışan soğutma çalışmalarına katılarak ülkenin nükleer felaket yaşamasını engellemeye çalışmışlardır3. Bireylerin davranışları sanıldığının aksine basit ve otomatikleşen yapılardan değil; birçok ögenin etkisini içerisinde barındıran karmaşık örüntülerden oluşmaktadır. Bu karmaşık örüntülerden biri olan Kültür, bireyin davranışlarında doğrudan ya da dolaylı etkiye sahiptir. Kültürel/Kültürlerarası Psikoloji yazı dizisi aracılığıyla bu geniş ve yeni disiplinin alanını belli bir oranda açıklamaya çalışacağız.

Mücahit AKKAYA

Psikolojik Danışman

Kaynakça:

1- Berry, J. W., Poortinga, Y. H., Breugelmans, S. M., Chasiotis, A., & Sam, D. L. (2015). Kültürlerarası psikoloji: Araştırma ve uygulamalar. (Çev. Ed.: Leman Pınar Tosun). Ankara: Nobel.

2- Kağıtçıbaşı, Ç. (1990). İnsan Aile Kültür. İstanbul: Remzi Kitabevi.

3 – (2011, 16 Mart), Dünyanın kaderi bu 50 insana bağlı. Vatan. Erişim adresi:  http://www.gazetevatan.com/dunyanin-kaderi-bu-50-insana-bagli-365373-dunya/

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir