AMAN ALİ RIZA BEY AĞZIMIZIN TADI KAÇMASIN

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakikadır.

Çoğumuz sevdiklerimizin üzülmesini istemeyiz. Onların üzülmesi bizi de üzer. Kimi eşi için kimi ailesi için kimileri de arkadaşları için birçok fedakarlık yapar. Bu insani bir durumdur. Fakat bazı insanlar sevdiklerini, çevresindeki insanları hep kendisinden ön planda tutar. Kendi isteklerini, ihtiyaçlarını 2. plana atarlar. Onlara bir şey olmasındansa kendilerine bir şey olmasını tercih ederler. Sevdikleriyle tartışmaktan, onlarla çatışmaktansa kendi duygularını yok saymayı tercih ederler. Bu durum sadece sevdiğimiz insanlar için değil otorite olarak kabul ettiğimiz kişiler için de geçerlidir. Kişiler duygularını, düşüncelerini paylaştığında yargılanacağını veya eleştirileceğini düşündüğünde kendini ifade etmekten çekinebilir. Bu davranış biçimi boyun eğici davranış biçimi olarak karşımıza çıkar.

Boyun eğici davranış; herkesi memnun etmeye çalışan, diğerlerini kırmamaya ve incitmemeye özen gösteren, aşırı verici ve iyiliksever eğilimli olan, hoşlanmadığı durumları ifade etmekte zorlanan ve bu durumlarda hayır diyemeyen, öfke duygularını göstermekte zorluk çeken, sürekli onaylanma gereksinimi duyan, kendi düşünce ve haklarını savunamayan ve bu tarz davranışlarla gözlenebilen bir kişilik özellikleri bütünüdür (Gilbert ve Allan, 1994; Akt., Anlı, 2017). Bu davranış biçiminin birçok nedeni olabilir. Anne-baba tutumlarının boyun eğici davranışların kazanılmasında büyük etkisinin olduğu yapılan birçok araştırma ile desteklenmektedir. Birçok araştırmacı insanların boyun eğici davranışlarında otoriter, disiplinli, aşırı kısıtlayıcı anne ve baba tutumlarının etkili olduğunu belirtmiştir (Tekin ve Filiz, 2008; Akt., Eren, 2019). Bunun yanı sıra öğretmenlerin öğrencilere yaklaşımlarının ve onlarla kurdukları iletişimin, boyun eğici davranışların kazanılmasında etkili olduğundan ya da bu davranışların sürdürülmesinde veya bırakılmasında öğretmen yaklaşımlarının etkili olduğundan da bahsedilebilir (Dönmez ve Demirtaş, 2009; Akt., Eren, 2019).

Boyun eğici davranışlar kültürden etkilenmektedir. Doğu kültüründe, başkalarını dikkate alma, güçlü ilişkilerin olması, kişinin kendisini başka insanlara adapte etmesi sadece kişinin değerleri değildir, bunlar aynı zamanda toplum tarafından istenen davranışlardır (Türküm, 2005; Akt., Anlı, 2017). Türkiye’de de Batı kültürlerine kıyasla kişilerarası ilişkiler daha iç içedir ve diğerlerini önemseme daha fazladır. Bu yüzden ülkemizde de boyun eğici davranış gösteren bireylere rastlamak mümkündür. Ayrıca bazen saygılı davranmak ile boyun eğici davranış karıştırılabilmektedir. Kişilerden saygı adı altında görüşlerini beyan etmemesi, kendisine söyleneni itirazsız yerine getirmesi gibi boyun eğici davranışlar beklenebilmektedir. Fakat bireyler kendilerini savunurken de olumsuz duygularını ifade ederken de saygılı davranabilirler. Bunların yanı sıra bireylerin sahip oldukları bilişsel çarpıtmalar boyun eğici davranışa sebep olabilir. Farklı fikirlere sahip olduğunda başkaları tarafından sevilmeyeceğini düşünen veya istemediği bir şeyi yapmadığında başkalarının onu dışlayacağını düşünen kişi boyun eğme davranışı gösterebilmektedir.

Boyun eğici davranışların yaygınlaşması bireyin karakter gelişimini olumsuz yönde etkilemenin yanında, toplumsal yaşamın ana sorunlarını sağlıklı şekilde çözmeye yönelik tutum ve beceri geliştirmesini engelleyecek, toplum önderi olma gücünü ortadan kaldıracak, şiddeti onaylayan ve üreten bir kimlik geliştirme olasılığını arttıracaktır (Kaya ve ark., 2004). Kişiler başkalarına boyun eğdikçe bireyselleşmede sorun yaşayabilmektedirler. Artık kendi ihtiyaçları ve duyguları yoktur. Başkalarının ihtiyaç ve duygularını benimserler. Dolayısıyla da kendi mutlulukları değil başkalarının mutlulukları önemli hale gelir. Bu durum bireyin kendini gerçekleştirmesinin önüne geçer ve kendini ifade etmekten çekindiği için de kişilerarası ilişkilerde sorun yaşarlar. Bu bilgiler ışığında boyun eğici davranışın sağlıklı bir davranış biçimi olmadığı aşikardır. Olması gereken bireyin hayatının merkezine kendisini koymasıdır. Önce kendisini düşünmeli sonra sevdiklerine önem vermelidir.

Peki boyun eğici davranışı değiştirmek, kişilerin kendini çekinmeden ifade edebilmesini sağlamak için neler yapılabilir? Boyun eğici davranışını değiştirmek için bireylere sosyal beceri eğitimi, atılganlık eğitimi gibi eğitimler verilerek kendilerini daha iyi ifade etmeleri, duygu ve düşüncelerini çekinmeden paylaşmaları sağlanabilir. Bu kişiler psikolojik yardım alarak akılcı olmayan inançları incelenebilir. Boyun eğici davranışın kültürel etkisinden bahsettiğimiz için boyun eğici davranışın saygı gösterisi olarak algılanması gibi doğru olmayan anlayışlar ailede yaygınsa aile danışmanlığı önerilebilir ve ailelere anne-baba tutumları ile ilgili eğitimler sağlanabilir. Okul ortamında öğrencilerin öğretmenleri tarafından eleştirilmeden, yargılanmadan kendilerini rahatça ifade edebilmelerine izin verilmelidir. Tek tip düşüncelerin yerine farklı görüşlerin ortaya konmasına fırsat sunulmalı, yaratıcı ve eleştirel düşünme becerileri desteklenmelidir. Ev ortamında ise büyük küçük herkesin fikirlerine saygı duyulmalı ve herkese söz hakkı verilmelidir. Anne-babalar çocuklarını kendilerinin birer kopyası gibi yetiştirmekten uzak durarak çocuklarının farklı bireyler olduğunu ve farklı görüş ve düşüncelerinin olabileceğini kabul etmelidir.

Kaynakça

Anlı, G. (2017). Boyun eğici davranışları azatmaya yönelik bilişsel davranışçı psiko-eğitim programının kişilerarası duyarlılık, öfke ve düşmanlık (hostilite) üzerine etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya.

Eren, M (2019). Üniversite öğrencilerinin boyun eğici davranışları ile sosyal anksiyete ve yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Trabzon Üniversitesi, Trabzon.

Kaya, M., Güneş, G., Kaya, B. ve Pehlivan, E. (2004). Tıp fakültesi öğrencilerinde boyun eğici davranışlar ve şiddetle ilişkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 5, 5-10.

 

Görsel Kaynakça

http://www.yeniduzen.com/kum-taneleri-89607h.htm

 

Beyza Özeskici

Psikolojik Danışman

Bugüne Kadar Toplam 246 Görüntülenme, (Bugün) 1 Görüntülenme