DENİZLERDEKİ YAŞAMI ANLAMAK: DENİZCİLİK PSİKOLOJİSİ

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakikadır.

Denizi düşünmeye başladığımızda uçsuz bucaksız mavilikle birlikte huzur hemen peşinden gelir. O güzel gün batımları, hafif dalgalarıyla birlikte içimizi umut dolduran deniz, nasıl olurda kabusa döner? İşte tam da bu noktada belki daha önce hiç duymadığınız bir ruh sağlığı alanı öne çıkıyor: Denizcilik Psikolojisi.

Denizcilik psikolojisi, denizcilerin refahı ile ilgili artan endişelerin ortasında Malcolm MacLachlan’ın bir grup araştırmacıyı bir araya getirerek ticari deniz taşımacılığı sektörüne odaklanan “Denizcilik Psikolojisi” kitabını tanıtmasıyla ortaya çıkmıştır (MacLachlan, 2017).

Denizcilik psikolojisi, geniş anlamda insan davranışı ve deniz çevresi arasındaki etkileşimin incelenmesi ve uygulanması olarak tanımlanabilir. Hemen hemen tüm ülkeler, günlük yaşamları için temel gereksinimlerinin bir kısmını ithal etmektedir. Tahıllar, yağlar, cevherler, yakıtlar, makineler ve yedek parçalar konteynerler ile gemilerde getirilir. Bu ithalat ve ihracat sürecinin güvenli bir şekilde yürütülmesinden sorumlu olan ve bu gemilerde aylarca sert hava koşulları, sıkı denetimler, uykusuzluk ve daha birçok zorlukla karşı karşıya kalan gemi çalışanları, denizcilik psikolojisinin temel özneleridir (Ramadas, 2020). Sürekli şekilde denizde olmak, sevdiklerinden uzak kalmak, çalışma koşullarının riskli olması gibi birçok durum gemi çalışanları için psikolojik risk kaynakları sayılmaktadır. Peki bu risk kaynakları ne şekilde zarar vermektedir? Hep birlikte bakalım.

Denizcilerin temel özelliklerinden biri olan izole yaşam, risk kaynaklarının başında gelmektedir. Gemide çalışmalarından dolayı dinlenmeleri, işbirliği yapmaları ve aynı mekan içinde aynı insanlar ile etkileşim içinde olmaları izole yaşamın getirdiği en temel zorluklardandır. Bu nedenle kendilerini strese sokan bir kişiden veya durumdan uzaklaşma avantajından yoksundurlar. Aynı zamanda uzun süre aileden uzak kalmak da bu durumu zorlaştırmaktadır. Kendilerini izole halde sürekli yalnızlık içinde hissetmelerine neden olmaktadır (Ramadas, 2020).

Uzun çalışma saatleri, vardiyalı çalışmayı içeren çalışma programı ve bitmek bilmeyen işleri nedeniyle denizciler “sürekli işteyim ve buradan uzaklaşma imkanım yok” düşüncesiyle kendilerini sıkışmış hissedebilmektedirler. Bu düşünce beraberinde süregelen yorgunluk taşıyabilir. ITC tarafından yapılan son araştırmalarda, yorgunluğun gemilerdeki kazaların ana faktörlerinden biri olduğu sonucuna varılmıştır. (Lyrakos, 2019).

Denizciler, sabah 9’dan akşam 5’e kadar düzenli bir işte çalışan ve genellikle yolculuk sırasında zaman baskısı ve yoğun faaliyetlerle karşı karşıya kalan kişilere kıyasla daha fazla stresle karşı karşıyadır. Bu stres, fiziksel sağlıkları üzerinde de sıkıntılar yaratırken rütbeleri yükseldikçe sorumlulukları her anlamda artmaktadır. Çalışmalarının stresine ek olarak, özellikle Hint Okyanusu gibi korsanlık saldırılarına eğilimli bölgelerde beklenti stresine neden olan korsanlık tehdidi de ortaya çıkmaktadır (Garfinkle, Katz ve Saratchandra, 2012). Yukarıda yer alan psikolojik risk kaynaklarına ek olarak olumsuz hava koşullarının yarattığı stres, mobbing ve hata yapma korkusu gibi birçok kaynak denizcilik psikolojisinin çalışma konularıdır.

Ruh sağlığı uzmanları eşliğinde önceden önlem alınması ve birlikte çalışılması gemi çalışanlarının ruh sağlığı için önem arz etmektedir. Ruh sağlığı çalışanının, gemi çalışanlarını hazırlamak için karşılaşacakları psikososyal risklere ilişkin özel olarak seçilmiş modüller biçiminde eğitimler vermesi gerekmektedir. McVeigh ve arkadaşlarına (2017) göre, pozitif psikoloji uygulamalarının gemi çalışanları üzerinde oldukça işe yaradığı gözlemlenmiştir. Örneğin denizcilere bir hafta boyunca her akşam olmak üzere gün içinde iyi giden üç şeyi yazmalarını istediler ve 6 ay içinde uygulayan denizcilerde iyileşme görülmüştür. Kısa meditasyonlar, arkadaşları hakkında olumlu geri bildirim verme gibi birçok pozitif psikoloji uygulaması, gemi çalışanları üzerinde iyileşme göstermiştir. Aynı zamanda denizcilerin işe alım sırasında, liderlik rolünü gözetmek ve uzun çalışma saatlerini yönetmek için bir ruh sağlığı uzmanının psikometrik değerlendirmeleri de önemli rol oynamaktadır. Böylece kişilik özellikleri ve iş uyumu konusu göz önünde olacaktır. Uzun süren yolculuklarda ise görüntülü psikolojik destek ile krize müdahale sağlanabilir (Ramadas, 2020).

Sonuç olarak düzenli ve tam zamanlı şekilde ruh sağlığı çalışanının desteği ve müdahalesi, gemi çalışanlarının sağlığı ve verimi açısından gereklidir. Bu yazımda daha çok farkındalık katmak amacıyla gemi çalışanlarının durumundan ve ruh sağlığı çalışanlarının yapabileceklerinden bahsettim. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere…

KAYNAKÇA

Garfinkle MS, Katz CL, Saratchandra J. (2012). The psychological impact of piracy on seafarers. The Seamen’s Church Institute, New York.

Lyrakos, D. (2019). The Importance of Psychological Safety Precautions in Maritime. The Maritime Executive. https://www.maritime-executive.com/blog/the-importance-of-psychological-safety-precautions-in-maritime URL adresinden 03.10.2021 tarihinde alınmıştır.

McVeigh, J., MacLachlan, M., Stilz, R., Cox, H., Doyle, N., Fraser, A., & Dyer, M. (2017). Positive psychology and well-being at sea. In M. MacLachlan (Ed.), Maritime psychology: Research in organizational and health behavior at sea (pp. 19–47). Springer International Publishing AG. https://doi.org/10.1007/978-3-319-45430-6_2

MacLachlan, M. (2017). Maritime Psychology, Research in Organizational & Health Behavior at Sea. Erişim Adresi: https://www.springer.com/gp/book/9783319454283

Ramadas, S. (2020). Need for Psychologists in the Maritime Industry. Psychologs. https://www.psychologs.com/article/need-for-psychologists-in-the-maritime-industry URL adresinden 03.10.2021 tarihinde alınmıştır.

GÖRSEL KAYNAKÇA

https://wsimag.com/art/7188-war-artists-at-sea

https://master-painters.tumblr.com/post/133060104198/martin-aagaard-sailor-med-kikkert

 

İdil Sera Şahin

Psikolojik Danışman

Bugüne Kadar Toplam 214 Görüntülenme, (Bugün) 1 Görüntülenme