İNSAN HAKLARI İHLALİNİN, AYRIMCILIĞIN VE YALNIZLIĞIN ADRESİ:DOĞU TÜRKİSTAN

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 2 Dakikadır.

Geçmişten günümüze dek insanlık tarihi boyunca dünyanın birçok bölgesinde etnik, dini, ekonomik, sosyal, siyasi çıkarlara dayalı çatışmalar yaşanmaktadır. Bu tür çatışmalarda yaşanılan bölgelerde ise en fazla zararı siviller görmekte ve en fazla insan hakları ihlaline maruz kalanlar bölgede yaşayan siviller olmaktadır. Savaşı önleme, çatışmalara çözüm arama, suçluların cezalandırılması gibi girişimler çeşitli örgütler, kurum ve kuruluşlar tarafından sürekli gündeme getirilmekte olup, bu girişimlerin başarı ve etkinliği üzerinde tartışmalar yapılmaktadır (Çiçek, 2018). Bu sebeple bir savaşın veya çatışmanın ardından yaraları sarmaya çalışmak yerine, bölgedeki sorunların temel nedenlerine inerek insan haklarına duyarlı kalıcı çözümler sunmak ve çatışmayı engellemek daha rasyonel ve insancıldır. Günümüzde vatanlarında yalnızlaştırılan, ayrımcılığa ve insan hakları ihlaline uğrayan Uygur Türkleri yüzlerce yıllık kültürel kimliği, dili ve dini inançları konusunda tehdit altındadır. Doğu Türkistan’da sivil, siyasi, ekonomik ve sosyal haklar noktasında yaşanan insan hakları ihlalleri, keyfî tutuklamalar, işkence ve idam, Doğu Türkistanlı genç kadınların Çin’in batı şehirlerine zorla gönderilerek ağır şartlarda çalıştırılması, işe alımlarda ve sağlık hizmetlerinde ayrımcılık şeklinde görülmektedir (Tuna, 2012). Doğu Türkistan’da yaşayan insanları ayrıştırmak, ötekileştirmek ve asimile etmek için kullanılan pek çok araç vardır. Bunlar genellikle eğitimin kısıtlanması, sağlık sisteminin bozulması, güvenlik ihtiyacının karşılanmaması, dil ve din hürriyetinden yoksul bırakılması, hak ve özgürlüklerin yerine getirilememesi gibi araçlardır. Bölgedeki bireylerin yalnızlaşması, ötekileştirilmesi birtakım sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu süreçte yaşanan tüm olumsuzluklar bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal yapısını derinden etkilemekte olup bazen de kalıcı şekilde zarar görmelerine neden olabilmektedir.

İnsan hakları, genel olarak bireylerin doğuştan sahip olduğu, insanlara dokunulmaz özel alanlar yaratan bir kavramdır. Bu kavram genellikle batı kökenli bir kavram olarak algılanması nedeniyle, bu kültürün dışında kalan ülkelerde yabancı bir kavram olarak görülebilir (Öztürk, 2007). Özellikle az gelişmiş ülkelerde insan hakları, bireylerin temel hakları arasında kabul edilmemekte ve yöneticiler tarafından önemsenmemektedir. Oysa insan hakları evrensel olup, dünyanın neresinde olursa olsun, toplumun ekonomik, sosyal, dini ve kültürel yapısına bakılmaksızın devletler tarafından kabul edilmesi ve temel ilkelerinin benimsenmesi gereken bir kavramdır. Özellikle insanların yaşama hakkı, ifade özgürlüğü, siyasi hayata katılma hakkı, kişisel dokunulmazlıklar ve işkence yasağı gibi temel hak ve özgürlükler her devlet tarafından uygulanması gereken evrensel insan haklarının bir parçasıdır. Ancak bu kavramların daha çok kağıt üzerinde kaldığı bir bölge olan Doğu Türkistan’da birçok konuda kısıtlamalar ve insan hakları ihlalleri yaşanmaktadır.

İnsan hakları ihlaline karşı mücadelede en önemli noktalardan birisi insanların kendi kaderini kendi tayin etme hakkına sahip olmasıdır. Bu hak kapsamında bütün halklar kendi kaderlerini tayin etme hakkına sahiptirler. Bu hak gereğince halklar kendi siyasal statülerini özgürce kararlaştırırlar ve ekonomik, sosyal, kültürel gelişimlerini özgürce sağlarlar. Bu açıdan Doğu Türkistan bölgesinde insanların yaşam kalitelerinin yükseltilmesi, eğitim, sağlık, düşünce ve ifade özgürlüğü gibi temel bir takım hakların bireylere sağlanarak, insanları yerlerinden etmeden daha yaşanabilir bir ortam  oluşturmak ve Doğu Türkistanlı bireylere kendi kaderini tayin etme hakları tanınarak taraflar arasında uzlaşı sağlamak, sorunun kalıcı olarak çözümüne destek olacaktır.

KAYNAKÇA

Çiçek, A. (2018). Uygur-Çin Çatışmasının Kökenleri Ve Boyutları Üzerine Bir Analiz. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 69(2), 417-440.

Öztürk, G. (2007). Uluslararası Çatışma Bölgeleri: Doğu Türkistan Ve İnsan Hakları İhlalleri. Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi , 18(1), 67-79.

Tuna, A. (2012). Doğu Türkistan’da Asimilasyon ve Ayrımcılık. İHH İnsani Yardım Vakfı Araştırma Yayınlar Birimi, 1(1), 123-148.

 

GÖRSEL KAYNAKLAR

https://www.sivilsayfalar.org/2020/08/13/dogu-turkistanda-kulturel-soykirim-kapsamina-giren-onlarca-fiil-bulunmaktadir/ adresinden ulaşılmıştır.

https://www.yenisafak.com/dunya/cinden-dogu-turkistanlilara-yeni-zulum-3413232 adresinden ulaşılmıştır.

 

Ahmet BOSTANCI

   Sosyal Hizmet Uzmanı

Bugüne Kadar Toplam 312 Görüntülenme, (Bugün) 1 Görüntülenme