Duvarları Konuşturan Sanat: Graffiti

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakikadır.

“Ah şu duvarların dili olsa…” Bu sözü çevremizdeki kişilerin dertlerini dinlerken sıkça duyarız. Bu minvalde bir sözün başka toplumlardaki varlığı farklı bir alanın tartışma konusu olsa da duvarların dilinin olduğunu aslında hepimiz biliyoruz. Daha doğrusu görüyoruz. Hatta kendisinin bir ismi bile var: Graffiti…

Graffiti, sokak sanatının en önemli üyesidir. Sokak sanatının amacı kamuya açık alanlarda sanatsal çalışmalarla izleyiciye çeşitli mesajlar iletmektir (Aydın, ?). Bu yüzden yapılan her graffiti kendi içinde derin anlamlar içermektedir.

Graffitinin çıkış noktasına bakıldığında antik çağlarda duvarlara çizilen resimlere kadar gidilebilir. Ancak modern anlamda düşünüldüğünde çıkış noktası olarak 1970’li yılların Amerika’sı ele alınmaktadır. Özellikle bu dönemlerde Amerika’daki etnik çeşitlilik, insan hakları ihlalleri, gelir adaletsizlikleri gibi durumlar karşısında halk, içinde bulundukları durumu gösterebilmek için duvarları kullanmıştır. Ayrıca bu dönemde ortaya çıkan toplumsal hareketler ve öğrenci hareketleri de grafitinin ilerlemesine katkı sağlamıştır. Duvarlar genç nüfusun sesi, siyasal aktivizmin bir parçası haline gelmiştir. 1980’ler sonrası küreselleşme hareketi ile graffiti her ülkeye her kıtaya yayılmış ve uluslararası anlam kazanmıştır. Şimdilerde ise post modern sanat kapsamında oldukça kabul gören, trend sanat dallarından biridir (Aral, 2021).

Sanatçının kimliğini genellikle gizli tutması, toplum tarafından bilinmemesi graffitiyi ilginç kılan bir durumdur. Ayrıca sanatçı yaptığı çalışmalarda toplumsal bir kaygı güttüğünü açık bir şekilde dile getirir. Graffiti denince akla gelen ilk sanatçı Banksy’dir. İngiltere’de çalışmalarına başlayan sanatçının en meşhur çalışmaları Batı Şeria duvarına yaptıklarıdır. Banksy Filistin’i dünyanın en büyük açık hava hapishanesi olarak tanımlar ve İsrail otoritelerine rağmen iki ülkeyi ayıran duvara savaş karşıtı graffitiler çizer.

 

 

                        

Resim 1                                                                                         Resim 2

 

Banksy’nin  Batı Şeria Duvarı’na çizdiği Resim 1’ deki graffiti, hayallerin duvarların ötesinde olduğu, duvarın yıkılarak ideale kavuşulacağı mesajını vermektedir (Demir, 2016 ). Ayrıca hayal kuranların çocuk olması ve oyun oynamaları, çocukların gri ve silik bir fonda çizilip oyun materyalinde canlı rengin tercihi hayatın gerçek ve acı yönlerine rağmen umuda sarılıp hayatın bir yerinden tutunmaya çalışmanın göstergesidir. Resim 2’ de ise hedef alınmış çelik yelek giyen, ağzında zeytin dalı taşıyan beyaz bir güvercin çizmiştir Banksy. Beyaz güvercin özgürlüğün, zeytin dalı ise barışın sembolüdür. Burada barışın ve özgürlüğün özgür olmadığı, üçüncü gözler tarafından hedef ve tehdit altında olduğu anlatılmaktadır. Yapılan çalışmalar yıllardır süren İsrail-Filistin çatışmalarına karşı sessiz fakat görünür başkaldırıdır.

Bir diğer ilginç sanatçı Shepard Fairey’dir. Çalışmalarında barış, zafer, eşitlik kavramlarını ön plana çıkaran sanatçı “Atatürk” posteri bile hazırlamıştır.

Resim 3

 

Yaptığı çalışmalardan biri olan Resim 3’deki zafer ifadesi şeklinde havaya kalkan ellerin çiçek açan silahlar tutması, dünyada özgürlük için dökülmekte olan kanı oldukça açık bir şekilde göstermektedir. Sanatçı iyiye ulaşma yolunda kabullenilmiş ve haklı çıkarılan kötülüklerin varlığını ironik bir şekilde ifade etmiştir.

Yapılan her çalışma bir nevi toplumsal bir probleme işaret etmektedir. Sivil itaatsizliğin en belirgin örneklerinden olan graffiti bireylerin sessiz ve renkli çığlıklarıdır. Fairey, sanat yapma şeklini birçok insanın sanat yapma şekli, dili ve iletişiminin bir uzantısı olarak tanımlar. Yani sanat kişiyle ve toplumla mutlak surette bağlantılıdır. Graffitiler ise bunun en güzel örneğidir.

Kaynakça

 Aral, A. G. (2021). Kültürel Bir Pratik Olarak Graffiti ve Sokak Sanatı: Atina Örneği. Milli Folklor Dergisi, 219-220.

Aydın, D. Ö. (?). Şehir Markalaşması ve Graffiti: Örnekler Üzerinden Bir Değerlendirme. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, 238-239.

Demir, S. T. (2016 ). Filistin’de Duvar, Sanat ve Aşk: Omar. Ortadoğu Dergisi, 85-86 .

Görsel Kaynak

https://obeygiant.com/fine-art/guns-and-roses/?tax=1&tax_name=medium_art_category&term_id=33

https://www.dailysabah.com/gallery/political-street-art-best-of-banksy/images?gallery_image=39191

https://www.themagger.com/duvarlarin-efendisi-banksy/

 

                                                                                       Esra Liya Özsoy

                                                      İstanbul Üniversitesi YL Öğrencisi

Sosyal Hizmet Uzmanı

Bugüne Kadar Toplam 446 Görüntülenme, (Bugün) 1 Görüntülenme