ÖMÜR BİTİP TÜKENDİĞİNDE

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakikadır.

İnsan hayata ilk adım attığı an itibariyle yaşamını devam ettirmek, ihtiyaçlarını karşılamak, kendini her bakımdan ifade etmek için sürekli olarak anlatım yapmaya gerek duymuştur.  Örnek vermek gerekirse bir yeni doğan incelendiğinde basit işaretlerle, bir şeyler ifade etmeye çalıştığını görmek mümkündür. İnsanoğlu anlatım için zaman zaman sözleri zaman zaman işaretleri, resimleri, sembolleri, motifleri kullanmıştır (Kaya ve Uzunöz, 2019).

Anlatmak öyle büyük bir ihtiyaçtır ki ömür bitip tükendiğinde bile bu ihtiyaç devam eder.  Çünkü aslında hayatımızı yaşarken değil anlatırken yaratırız. Kâinat; gezegenler, yıldızlar, gökadalar ve diğer tüm madde ile enerji yapıları dâhil olmak üzere uzay ve zamanın tamamıdır (Doğanay ve Doğanay 2020). Bunun yanı sıra kâinat hikâyelerden oluşur.  Nitekim hepimiz birer hikâye ile doğarız. Bir hikâyeyi yaşar ve bir hikâyeye kahramanlık ederiz. Hayatın içinde pek farkına varamadığımız, önemsemediğimiz her bir an bütünün parçalarıdır esasen. Bu parçaları birer kelime gibi düşünürsek, hepsi bir araya geldiğinde anlamlı bir cümle meydana getirir. Yani bizi… Yaralarıyla, hayal kırıklıklarıyla, umutlarıyla, sevinçleriyle, keşkeleriyle bizim hikâyemizdir anlattığımız. Öyle ki, anlatmak ve anlaşılmak ezelî/daimi ihtiyacımızdır. Bu sebeple hayatımızı, hikâyemizi anlattığımızda gerçekten kendimize bakmış ve hayatımızı yaratmış oluruz. Anlatmak, başka bir gözle kendimize dışarıdan bakmaktır. Anlatmak, kahramanı olduğumuz hikâyemizi sevmeye bir adım atmak demektir. Bu büyük ihtiyaç ömür bitip tükendiğinde bile devam eder. İnsanlar hayatları boyunca onları gerçek anlamda dinleyecek, onları anlayacak hikâyelerine şahitlik edecek bir yoldaş arar. Kimi bu ihtiyacını dünyadaki vakti dolmadan giderebilirken kimi bu ihtiyacını hiç karşılayamadan dünyaya veda eder. Sesini duyuramayanlar en çok anlatmak istediklerini mezar taşlarına yazdırır. Bunlara ek olarak yaşamı boyunca yoldaşları olanlar geride bıraktıklarına son bir veda cümlesi bırakır. Bir diğerleri ise gerçek bir hayat sürdüklerini yaşadıklarını, sevdiklerini ve güldüklerini geride kalanların bilmesini ister ve bunu ifade edecek bir cümle bırakır geriye.

Mezar taşları bazen bir vasiyet, bazen düstur edineceğiniz esaslı bir hayat felsefesi, bazen bir isyan, kimi zaman uyarı, nadiren de şikâyettir. Mezar taşları, hal tercümesinin yanı sıra ölenin gömülü olduğu yeri göstermesi bakımından önemli olduğu kadar kültür ve din tarihi açısından da önemli bir belge niteliği taşır. Zira mezar taşları üzerinde yer alan oymalar, yazılar, yazı stilleri gibi özellikler; ölen kişinin hangi topluluğa bağlı olduğu, bu topluluğun iç dinamikleri veya diğer topluluklarla olan ilişkileri ile ilgili bilgi verir (Türkan, 2012). Bunlara ek olarak mezar taşları; ölen kişinin nüfus bilgileri, yaşı, cinsiyeti gibi malumatları da bulundurur. Bu bilgilere ışık olması, toplumlar hakkında fikir vermesi hasebiyle mezar taşları sosyal tarihimizdir.

    Bazı mezar taşı yazı örnekleri;

Gençliği gönlümden bitmez sanırdım

Hayat sen hep beni böyle tanırdın

Çaresi olsaydı ömür alırdım

Hayat sen ne çabuk harcadın beni

Volkan Erdem (D. 12.06.1977 / Ö. 28.11.2000) (Türkan, 2012).

 

Ey yolcu!

Dün ben de senin gibi idim

Yarın sen de benim gibi olacaksın

Oku bana bir Fatiha

Bugün bana yarın sana

İzzettin Erzurumluğil (D. 1931 / Ö. 03.02.1985) (Türkan, 2012).

 

İnsan bir güldür bir gün solacak

Ölünce gözlerine toprak dolacak

İsminiz ne ise isminiz kalacak

Gelen geçen ruhumuza Fatiha okuyacak

Şevket Altay (D. 1924 / Ö. 10.06.2001)

Hüsniye Altay (D. 1929 / Ö. 07.054.2001) (Türkan, 2012).

 

Bunca çilenin sonu

Değil mi ki bir avuç toprak

Ölümden yana korkum yok

Tek korkum unutulmak

Şehit Enver Yılmaz (D. 01.04.1972 / Ö. 04.04.1993) (Türkan, 2012).

 

“Biz de yaşamış, sevmiş ve gülmüştük. Bizi unutmayın”!

Shutter İsland/ Zindan Adası

 

Ömür dediğin yayla dumanı

Göçer kül ile köz arasında

Azrail vermez cana gümanı

İçer ten ile öz arasında

Yörük Ali Oğlu Yusuf (?)

Sonuç olarak insanın en büyük ihtiyaçlarından biri anlatmaktır. Bu bağlamda en önemli araçlardan biri ise mezar taşlarıdır. Mezar taşları bir nevi geçmiş hayatın günümüzdeki temsilcileridir. Mezar taşı yazılarının gerek sanatsal yönleri gerekse de psikososyal anlamda yorumlanmasıyla bulunduğu şehrin hem kültürel yapısı hem de yaşam tarzıyla ilgili bilgiler vermektedir.

Kaynakça

Doğanay, H., ve Doğanay, S. (2020). Coğrafya’ya Giriş. Ankara: Pegem Akademi.

Kaya, B., ve Uzunöz, P. (2019). Anadolu’daki Doğa Motifleriyle Anlatımın Sivas Zara Bolucan Köyü Mezar Taşları Üzerinden İncelenmesi. Sanat Tarihi Dergisi, 5(2), 163-176.

Türkan, H. (2012). İskenderun Mezar Taşı Sözleri Üzerine Bir İnceleme. Journal of Turkish Studies, 7(4), 3025-3044.

Görsel Kaynakça

https://tr.pinterest.com/pin/343681015292374534/ adresinden erişilmiştir.

https://tr.depositphotos.com/stock-photos/antik-mezar-ta%C5%9Flar%C4%B1.html   adresinden erişilmiştir.

Şifa Hatun TUNÇAY

Sosyal Hizmet Uzmanı

Bugüne Kadar Toplam 57 Görüntülenme, (Bugün) 1 Görüntülenme