Psikolojik İyi Oluşun Bir Simgesi: Sosyal Destek

Birey, biyopsikososyal açıdan tam bir iyilik halinde olabilmek için çeşitli destekleyicilere ihtiyaç duymaktadır. Bu destekleyicilerden birisi de sosyal destek ihtiyacıdır.

“Sosyal destek; aile bireyleri, arkadaşlar, öğretmenler gibi ilişkide bulunulan sosyal temasın sıklığı ve sayısı ile, bireyi stresin olumsuz etkilerinden koruyan paylaşımları ve birliktelikleri içeren bir kavramdır” (İkiz, 2018).

Sosyal bir varlık olan insan, sahip olduğu kişiler arası ilişkiler ile sosyal destek sistemini oluşturmaktadır; bireyin sosyal destek sisteminde bulunan kişilerle kurduğu iletişimin niteliği sosyal destek konusunda oldukça önem kazanmaktadır. Empati kurabilen, aktif dinleme becerisine sahip olan ve önyargısız yaklaşıma sahip olan bireylerle kurulan kişiler arası ilişkiler, sosyal bir varlık olan insanın yaşamında önemli bir yer tutmakta, psikolojik iyi oluşunda destekleyici bir işleve sahip olmaktadır.

Bireyin psikolojik iyi oluşunun göstergeleri; zorluklarla karşı karşıya kaldığında ortaya çıkan anlamlı amaçlar sürdürme, kişisel gelişim, başkaları ile nitelikli ilişkiler kurabilme gibi varoluşsal süreçleri yönetme becerileridir (Karabacak, 2017). Birey; depresyon, anksiyete gibi kaygı ve stres içeren ruhsal bozukluk döneminde bu iyilik halini sürdürmekte zorluk yaşayabilmekte, duygu ve düşüncelerini sağlıklı olduğu dönemlerdeki gibi ortaya koyamamakta, düşük bir psikolojik iyi oluşa sahip olabilmekte ve topluma uyumu zorlaşabilmektedir. Bu dönemlerde birey, kendi duygu ve düşüncelerini aktarabileceği bir sosyal çevreye sahip olduğunda çevresinden aldığı dönütler ile duygu ve düşüncelerini daha anlamlı hale getirebilmekte ve uyuma yönelik gerçekçi bir değerlendirme yaparak sağlıklı davranış örüntüleri sergileyebilmektedir. Bu doğrultuda sosyal destek, bireydeki stres ve kaygı faktörünü azaltarak bireyin psikolojik iyi oluşunu destekleyici bir sembol haline gelmektedir.

Sosyal desteğin etkisi, bireylerin yaşamının her döneminde doğrudan ya da dolaylı olarak görülmektedir. Alan (2011); bebeğin ilk bağlanma ilişkisinin kurulduğu dönemde annenin sosyal destek ile yeterlilik duygusunu hissettiğinde, anne ve bebekte oluşabilecek komplikasyonların önlendiğinden bahsetmekte bu da dolaylı olarak sosyal desteğin bireyin yaşamının ilk dönemine etkisini ortaya koymaktadır. Çocukluk döneminde, bireyin vicdan, ahlak ve değerler sisteminin gelişiminde, sosyal grup ve kurumlara karşı tutumlarının oluşumunda sosyal destek olumlu yönde destekleyici olmakta; ergenlik döneminde sağlanan sosyal destek bireyin kimlik gelişiminde ve özgüvenli bir kişilik geliştirmesinde etkili olmaktadır. Yetişkinlik döneminde, bireylerin sorumluluk ve yaşantılarının artışına bağlı olarak özellikle ihtiyaç duyduğu dönemlerde, sahip olduğu sosyal desteğin etkisi bireye güven ve güç verebilmektedir. Yaşlılık döneminde ise, sosyal destek yalnızlıkla mücadele etme ve karşılaştığı sorunlarla baş etme becerilerinde birey yaşamında oldukça önemli bir yere sahip olmaktadır.

Sosyal destek ihtiyacını yaşam boyu karşılayabilen bireyler; sosyal destek sistemini oluşturan unsurların etkisiyle aidiyet duygusunu yaşayabilen, güçlü öz-yeterlik inancına ve aktif başa çıkma stratejilerine sahip olabilen, yaşam doyumunu sağlayabilen ve psikolojik iyilik haline ulaşabilen bireyler olmaktadır.

Kaynakça

Alan, H. (2011). Doğum Sonrası Dönemde Sosyal Desteğin Anne-Bebek Bağlılığına Etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.

İkiz, F. E. (2018). Ruh Sağlığına Genel Bakış, Uyum ve Uyumsuzluk. F. S. Çakar içinde, Yaşam Dönemleri ve Uyum Problemleri (s. 21). Ankara: Pegem Akademi.

Karabacak, A. (2017). Beliren Yetişkinlik Dönemindeki Bireylerde İlişkilerle İlgili Bilişsel Çarpıtmalar ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(2), 425-433.

Görsel Kaynakça

https://medium.com/wehearthealthliteracy/useful-theory-social-support-b7a54ee66ff3 adresinden alındı.

http://blog.envisialearning.com/the-power-of-social-support-for-success-part-i/ adresinden alındı.

Özge ÇANKAYA

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

Aday Psikolojik Danışman

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın