Okullarda Çözüm Odaklı Psikolojik Danışma Yaklaşımının Kullanımı

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 4 Dakikadır.

Düşünün ki üniversiteden okul psikolojik danışmanı olarak mezun oldunuz ve öğrencilerinize psikolojik danışma hizmetleri konusundaki etkililiğinizi göstermeye çok istekliniz. Aradan bir yıl geçti ve resim bulandı. Çünkü okulda ilgilenmeniz gereken öğrencilerin sayısı oldukça fazla ve hepsine ulaşıp gerekli hizmetleri sağlama durumunuz güçleşmekte. Ancak bu mesleği yaparken amaçlarınızdan birisi de öğrencilerinizle danışma yapmaktı ama hayal kırıklığına uğradınız ve bu alanda çalışmakla ilgili kaygılarınız var.

Düşündüğünüz bu senaryo okullarda çalışan psikolojik danışmanların sıkça karşı karşıya kaldığı bir olgudur. Bu doğrultuda okullarda daha işlevsel bir yaklaşımın kullanılmasının önemli olduğu görülmektedir. Bu amaçla Steve de Shazer, Insoo Kim Berg ve arkadaşları tarafından 1970’li yıllarda geliştirilen çözüm odaklı psikolojik danışma yaklaşımının kullanılmasının faydalı olduğu görülmektedir. Literatürdeki çalışmalar da bunu destekler niteliktedir (Dielman ve Cyntia, 1998; Franklin, Biever, Moore, Clemons ve Scamardo, 2001; Franklin, Streeter, Kim ve Tripodi, 2007; Gingerich ve Wabeke, 2001; Johnson ve Miller, 1994; Littrell, Malia ve Vanderwood, 1995; Newsome, 2004; Rhodes ve Jakes, 2002). Ayrıca, psikolojik danışman başına düşen öğrenci sayısının fazlalığı, öğrencilerin psikolojik danışma yardımı almak için zamanlarının son derece sınırlı olması ve öğretmenlerin psikolojik danışma yardımı almaları için öğrencilerin derslerden çıkmalarına izin vermemeleri gibi nedenler, bu yaklaşımın işe koşulmasını zorunlu hale getirmektedir (Doğan, 2000; Sklare, 2013).

Peki nedir çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışmanlık yaklaşımı?

Bu yaklaşım, öğrencilerin yetersizlikleri yerine güçlü yanlarına odaklandığı ve sadece birkaç görüşmede öğrencilerin problemlerini çözmelerine yardımcı bir danışma yaklaşımıdır. Söz konusu yaklaşım, öğrencilerin yetersiz yanlarından çok güç yanlarını vurgulamakta ve öğrencinin sorunlarını çözmesi için sadece birkaç oturuma ihtiyacı olduğu görüşünü ileri sürmektedir (Doğan, 2000). Bu bağlamda insanların sahip olduğu kaynaklara ve bunların olumlu bir değişim sürecine nasıl uygulanabileceğine vurgu yapan güçlü terapötik bir yaklaşımdır. Çözüm odaklı kısa süreli yaklaşımda öncelikli olarak belirli bir soruna odaklanmak yerine çözüme odaklanmak söz konusudur. Bireylerin güçlü yanlarına, başarılarına ve deneyimlerine vurgu yapmayı esas almaktadır (de Shazer, Berg, Lipchik, Nunnally, Molnar, Gingerich ve Weiner-Davis, 1986).

Günümüzde, değişen toplumsal yapı ile birlikte çocuk ve ergenlerin yaşadıkları sorunlar çeşitlenmekte ve psikolojik yardım ihtiyaçları gün geçtikçe artmaktadır (Prout ve Brown, 1999; Thompson ve Rudolf, 1999). Doğan (2000), çocukların bilişsel gelişim açısından uzun süreli bir psikolojik danışma süreci için dikkatlerini toplamada zorlanacakları ve uzun süreli psikolojik danışma yaklaşımlarının çocuklarda etkili sonuçlar veremeyeceği görüşündedir. MacDonald da (2007) ergenlere yönelik geleneksel psikolojik danışma yaklaşımlarının uygulanabilirliğinin sınırlı olacağı görüşündedir. Son yıllarda, bireyle psikolojik danışma yaklaşımlarından çok grupla psikolojik danışma yaklaşımına ve uzun süreli psikoloji danışma yaklaşımından çok kısa süreli psikolojik danışma yaklaşımının önem kazandığı görülmektedir (Meier ve Davis, 2007). Somut işlemler dönemindeki çocukların psikolojik danışma sürecinde farkındalık veya iç görü kazanmalarının sağlanması neredeyse imkânsızdır (Birdsall ve Miller, 2002). Bu yaklaşımın psikolojik danışma sürecinde, farkındalık kazandırma yerine eyleme odaklanması, çocuklara uygulanmasını çekici hale getirmektedir.

Öte yandan, söz konusu yaklaşımın temel kavramlarının ve tekniklerinin açık ve anlaşılır olması, başka bir deyişle, psikolojik danışma sürecinde teknik bir dil kullanılmaması (Lethem, 2002; MacDonald, 2007) çocuk ve ergenlere uygulanmasını kolaylaştırmaktadır. Kısa süreli ve çözüm odaklı yaklaşımlar ergenlerin başarılı ve güçlü yönlerine odaklanarak ve doğrudan çözümlerin konuşulması temelinde ilerleyerek psikolojik yardım sürecinin daha kolay kabul edilmesini sağlamaktadır.

Kaynakça

  1. Birdsall, B. A., & Miller, L. D. (2002). Brief counseling in the schools: A solution-focused approach for school counselors. Counseling and Human Development, 35(2), 1-10
  2. Doğan, S. (2000). Okul psikolojik danışmanları için yeni ve pratik bir yaklaşım: Çözüm-odaklı kısa süreli psikolojik danışma. Eğitim ve Bilim Dergisi, 25(116), 59-66.
  3. Dielman, M. C., & Franklin, C. (1998). Brief solutionfocused therapy with parents and adolescents with ADHD. Social Work in Education, 20(4), 261-268.
  4. de Shazer, S., Berg, I. K., Lipchik, E., Nunnally, E., Molnar, A., Gingerich, W., & Weiner-Davis, M. (1986). Brief therapy: focused solution development. Family Process, 25, 207–222.
  5. Franklin, C., Biever, J., Moore, K., Clemons, D., & Scamardo, M. (2001). The effectiveness of solutionfocused therapy with children in a school setting. Research on Social Work Practice, 11(4), 411-434.
  6. Franklin, C., Streeter, C., Kim, J., & Tripodi, S. (2007). The effectiveness of a solution-focused, public alternative school for dropout prevention and retrieval. Children and Schools, 29(3), 133-144.
  7. Gingerich, W. J., & Wabeke, T. (2001). A solution-focused approach to mental health intervention in school setting. Children & Schools, 23(1), 33-47.
  8. Johnson, L., & Miller, S. D. (1994). Modification of depression risk factors: A solution-focused approach. Psychotherapy, 31(2), 244- 253.
  9. Lethem, J. (2002). Brief solution focused therapy. Child and Adolescent Mental Health, 7(4), 189-192
  10. Littrell, J. M., Malia, J. A., & Vanderwood, M. (1995). Single-session brief counseling in a high school. Journal of Counseling & Development, 73(4), 451-458.
  11. MacDonald, A. J. (2007). Solution-focused therapy: Theory, Research and Practice (1st Ed.). London: Sage Publications Inc.
  12. Meier, S.T., & Davis, S.R. (2007). Psikolojik Danışma: Temel öğeler (Çev. Doğan, S., Bektaş, D.Y., Kocabaş Özeke, E. ve Denizli, S.). Ankara: Pegem Yayıncılık
  13. Newsome, W. S. (2005). The impact of solution-focused brief therapy with at-risk junior high school students. Children & Schools, 27(2), 83-90.
  14. Prout, H. T., & Brown, D. T. (1999). Counseling and psychotherapy with children and adolescents: Theory and practice for school and clinical settings (3rd Ed.). John Wiley & Sons Inc
  15. Rhodes, J., & Jakes, S. (2002). Using solution-focused therapy during a psychotic crisis: A case study. Clinical Psychology & Psychotherapy, 9(2), 139-148.
  16. Selekman, M. D. (2010). Collaborative brief therapy with children. New York: The Guildford Press.
  17. Sklare, G. B. (2013). Okul danışmanları için çözüm odaklı kısa süreli psikolojik danışma. (4. Baskı). ( Çev. D. M. Siyez ). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
  18. Thompson, C. L., & Rudolf, L. B. (1999). Counseling children (5th Ed.). Pacific Grove, California: Brooks/ Cole Publishing Company.

 Ferhat Yıldız

Psikolojik Danışman

Dokuz Eylül Üniversitesi / Yüksek Lisans Öğrencisi

Bugüne Kadar Toplam 260 Görüntülenme, (Bugün) 1 Görüntülenme