BEN’İN ÖTEKİ TARAFI: “DUYGULAR”

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 4 Dakikadır.

Duygu odaklı psikolojik danışma; Gestalt, terapi, birey merkezli terapi, yaşantısal terapi, öyküsel terapi ve bağlanma, psikodinamik ve kişiler arası kuramların harmanlanmasıyla oluşturulan, bütüncül ve yaşantısal bir yaklaşımdır (Greenberg, 2010; Akt., Aras-Kemer ve Tuzgöl-Dost, 2020). Terapötik ilişkide insanlara acı veren duygulara ulaşmanın ve onları ifade etmenin birey merkezli ve gestalt terapi gibi yaklaşımlarda önemli olduğu söylense de duyguları psikolojik danışmanın odağına alan ve duyguların ifadesi, düzenlenmesi ve dönüştürülmesini psikolojik danışmanın amacı haline getiren, duygu odaklı psikolojik danışma yaklaşımıdır (Doğan ve Bayar, 2020). Bu yaklaşımda terapötik ilişkinin sağlanması ve terapötik çalışmanın kolaylaştırılması bakış açıları önemsenmektedir. Bu nedenle psikolojik danışman, empati ve kabul etme becerilerini, danışanların yalnızlaşmasını önlemede, danışanları güçlendirmede ve danışanların kendilerini kabul etme düzeylerini artırmada kullanmalıdır. Bu deneyim, danışanlara duygularını düzenleyebilme, kendilerini dışa vurabilme ve bakış açılarını geliştirebilmeleri için ihtiyaç duydukları güven hissini kazandırmaktadır (Greenberg, 2011; Akt., Çelik ve Aydoğdu, 2018). Duygu odaklı yaklaşımda terapötik değişimin hedefi, benliğin güçlendirilmesi, duygulanımın düzenlenmesi ve yeni anlamlar yaratılmasıdır (Greenberg, 2017; Akt., Doğan, 2020). Bu yaklaşımda, danışanların olaylara verdikleri duygusal ve davranışsal tepkilerini tanımlayamadıkları, yaşadıklarının kaynağını belirleyemedikleri, benlik parçalarının birbirine eleştirel davrandığı, yaşamlarında önemli birine yönelik bitirilmemiş işlerinin olduğu çeşitli müdahale alanları bulunmaktadır (Greenberg, 2010; Akt., Doğan, 2020). Bu alanlar, psikolojik danışmanların yol göstericileridir. Psikolojik danışmada, tekniklere geçilmeden önce danışanların bu müdahale alanlarından hangisinde yer aldığı belirlenmelidir. Terapötik teknikler aşağıda sıralanmıştır:

Empatik Doğrulama

Empatik doğrulama, psikolojik danışmanın nasıl hissettiğini duyumsaması ve bu hislere değer vermesi anlamına gelir (Greenberg ve Watson, 2006; Akt., Çelik, 2018). Danışanların incinmişlik düzeylerinin özellikle “utanma, kırılganlık ve güvensizlik” yoğun olduğu durumlarda bu teknikten yararlanılır. Bu yaklaşımda psikolojik danışmanlar, danışanın yaşantılarını doğrulamaya çalışarak ona karşı destekleyici olmaya özen gösterirler (Watson ve Ark., 2007; Akt., Çelik, 2018).

Odaklanma

Psikolojik danışma sürecinde empatinin kullanımı danışanların deneyimini duygusal olarak yeterince derinleştiremiyorsa, bu tekniğe başvurulur (Greenberg, 2017; Akt., Doğan, 2020). Odaklanma, danışanın hissettiklerinin bedenine nasıl yansıdığının fark ettirilmesidir. Böylece yaşamındaki olayların ve insanların danışanı nasıl etkilediğine dair bir bakış açısı oluşturulması amaçlanır (Goldman ve Greenberg, 2015; Akt., Doğan, 2020).

Duygu Güncesi

Duygu odaklı yaklaşım; duygusal yaşantıyı deneyimleme ve sembolize etmeye önem verdiğinden duygularını ifade etmeye başlayan danışanların, gün boyunca yaşadıkları duyguların en az üçünü kaydetmesi istenir. Ardından psikolojik danışman, “Duygunuzun adı ne? Duygunuz 1 ile 10 arasında hangi yoğunluktadır? Duygunuzla ilgili düşünceleriniz nelerdir? Duygularınızın altında neler yatıyordur?” gibi soruları yönelterek, danışanın duygularını fark etmesine yardımcı olur (Doğan, 2020).

Boş Sandalye

Yas, öfke, hayal kırıklığı gibi çözülememiş ve geçmeyen duyguların çözüme kavuşturulması için kullanılan bir yaklaşımdır (Watson, 2010; Akt., Çelik, 2018). Danışanın bitirilmemiş işi olduğuna dair işaret alındığında başvurulur. Uygun ve yerinde kullanılan boş sandalye tekniği, tamamlanmamış işlerin tamamlanmasında, kişiler arası sorunların çözümünde diğer psikoeğitim uygulamalarına göre etkili sonuçlar verir (Paivio ve Greenberg, 1993; Akt., Çelik, 2018).

Çift Sandalye

Bu teknik ile danışanın, eleştirel ve zorlayıcı şekilde bölünmüş benlik parçalarının birbiriyle bağlantı kurması; düşünce ve duygularını keşfetmesi sağlanmaktadır. Böylece danışanlar farkında olmadan saldırı halinde oldukları benlik parçasının, diğer benlik parçasından nasıl etkilendiğini sandalyede yer değiştirip, benlik parçalarını konuşturarak deneyimler (Doğan, 2020).

Jenga

Öncelikle her bir Jenga tahta parçasının üzerine yedi temel duygudan birer tane yazılmaktadır. Bunun yanında bir kâğıda da yedi temel güdülenme sistemi yazılmaktadır. Danışan, jenga tahta parçası üzerinden ‘korku’ duygusunu seçtikten sonra; ‘Korkuyla ilgili aklına gelen ilk anıyı paylaşabilir misin?” sorusu yöneltilmektedir. Verilen cevaptan sonra danışana “Acaba hangi ihtiyacın var da korku hissediyor olabilirsin?” sorusu yöneltilir ve güdülenme sistemleri ile duygu odaklı psikolojik danışma yaklaşımları birlikte uygulanır (Pulat, Gündüz ve Kılınç, 2020).

Gevşeme Egzersizleri

Gevşeme egzersizi; stres sonucu oluşan fizyolojik ve duygusal tepkileri kontrol altına almada oldukça faydalıdır. Danışanların, kaygılarının azaltılmasını sağlayarak daha sağlıklı düşünebilmelerine zemin hazırlar (Poyraz ve Turan, 2015).

Sinematerapi

Sinematerapi;hayal gücüne, dirençlerin kırılmasına, gerçek duygunun ortaya çıkmasına ve nasıl ifade edilmesi gerektiğine yönelik alternatif modeller oluşturması, danışanların sorunlarına farklı açıdan bakmaları açısından duygu odaklı psikolojik danışma ile ortak paydada buluşmaktadır. O nedenle sinema bir sanat dalı ise duygular, bu sanata anlam katan temalardır (Aslan, 2020).

Psikolojik danışma sürecinin merkezine “duyguları” yerleştiren duygu odaklı psikolojik danışma yaklaşımı, alana kazandırdığı müdahale yaklaşımları sayesinde duyguların psikolojik danışma sürecinde ayrı bir itici güç olarak kullanılmasına imkân sağlamıştır (Çelik, 2018). Rogeryan yaklaşımın terapötik ilişki bileşenlerini ve Gestalt yaklaşımının yaşantıya dayalı tekniklerini benimsemesi, danışanlara zengin bir terapötik ortam sağlaması, psikolojik danışma alanına yeni bir ivme ve soluk getirmesi açısından dikkat çekicidir (Doğan, 2020).

KAYNAKÇA

Aras-Kemer, N. F ve Tuzgöl-Dost, M. (2020). “Masal Terapi” kitabının Duygu Odaklı Terapinin Temel Kavramları Açısından İncelenmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 12 (1), 411-425.

Aslan-Gavas, A. (2020). Duygu Odaklı Terapi: Duyguların Dili ve Sinematerapi. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 5 (3), 1-16.

Çelik, H. ve Aydoğdu, B.N. (2018). Duygu Odaklı Terapi: Psikoterapide Yeni Bir Yaklaşım. E-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 50-68.

Doğan, T., ve Bayar, Ö. (2020). Duygu Odaklı Terapi. İçinde, Z.Karataş ve Y.Yavuzer (Eds.) Psikolojik Danışma ve Psikoterapi Kuramları (Örnek Uygulamalarla Temel ve Güncel Kuramlar) (ss.655-687). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Pulat, F., Gündüz, H. ve Kılınç, E. (2020). Güdülenme Kuramı ve Duygu Odaklı Terapiye Entegrasyonu. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 5(3), 17-24.

Turan, Ş., ve Poyraz-Aksoy, C. (2015). Günlük Yaşam Stresi ile Baş Etmek İçin Kullanılan Psikoterapi Yöntemleri. Bilişsel Davranışçı Terapi ve Araştırmalar Dergisi, 3, 133-140.

Görsel Kaynakça

https://www.kemalarikan.com/duygu-disavurumu-psikiyatrik-hastaliklar.html adresinden erişilmiştir.

https://www.gelisimhastanesi.com/psikiyatri adresinden erişilmiştir.

ÇAĞRI BAŞ

Psikolojik Danışman

Bugüne Kadar Toplam 464 Görüntülenme, (Bugün) 3 Görüntülenme