“SUÇUMUZ NEYDİ BİZİM?”

Bu Yazıyı Tahmini Okuma Süresi: 3 Dakikadır.

İnsanlık tarihi ne kadar eski ise suçun tarihi de o kadar eskidir. Öyle ki bazı inanışlarda insanlığın dünyaya geliş hikâyesi, ilahi bir suçun işlenmesine dayandırılmaktadır. İlk suçun kim tarafından işlendiği konusu bir tarafa, suç olgusunun insanlık tarihinin başlangıç noktasından bugüne kadar toplumsal hayatın en önemli problemlerinden biri olduğu değişmez bir gerçektir. Çünkü her grup, topluluk veya toplumda pozitif etkileşimi sağlayan bağlar görevi gören normlara aykırı davranışlarda bulunanlar olmuştur. Toplumda neden olduğu korku ve panik atmosferi ile sosyal çözülmenin güçlü bir emaresi olan suç; toplumsal güveni, barışı ve birlikte huzur içinde yaşama düşüncesini tehdit ederek bir toplumda var olan doğal ahenge çok büyük zararlar vermektedir. Sorunun neden olduğu toplumsal sonuçlar dikkate alındığında, bu sorunla başa çıkabilmek ve suçları önleyebilmek için öncelikle bu sorunun nedenlerini ortaya koyabilmek ve suçla mücadele yollarının doğru bir biçimde tespit edilme yollarının aranması gerekmektedir (Çakmak, 2015). Peki, suç gerçekten önlenebilir mi? Bu konuda kesin bir şey söylemek oldukça güç. Ancak bireysel psikolojinin kurucularından Alfred Adler,  suç ve suçlularla ilgili önemli bir gerçeklikten bahsetmektedir.  Buna göre cezaları ağırlaştırmak suçluları caydırıp suçtan hiç de uzak tutmaz; tersine suça eğilimlilerin suç işlediklerinde kahraman sayılacakları yönündeki içlerinde yaşayan inançlarını güçlendirir. Öncellikle suça eğilimi yüksek olan insanların benmerkezci bir dünyada yaşadıklarının unutulmaması gerekir. Bu dünyanın içerisinde gerçek cesaret, özgüven ve toplumsallık duygusu ya da toplumsal değerler sezgisi gibi şeyler asla bulunmamaktadır. Suça yönelen bir kimse toplum içine karışma yeteneğinden yoksundur (Adler, 2018). Bunun sebebi hiç kuşkusuz bu tip bir eğilime sahip olan insanların diğerleriyle ilişki kurmak yönünde doğuştan gelen potansiyellerini harekete geçirememiş olmalarıdır. Adler, potansiyellerini harekete geçiren bireylerin içinde bulundukları toplumu umursadıklarını ve suç eğilimlerinin az olduğunu ifade etmiştir. Peki, sözü edilen bu potansiyel nedir? Adler’in kişilik kuramının temel taşı sayılan bu potansiyel, sosyal ilgi kavramıdır. Örneğin konuyla ilgili literatür incelendiğinde sosyal ilgi potansiyeli düşük olan bireylerin psikotizm, nevrotizm, suça yönelme, cinsel istismar, empati düşüklüğü ve şiddet gibi davranışlar sergiledikleri ifade edilmektedir.  (Pelusa ve Kern, 2002; Akt., Alkan, 2010).Sosyal ilgi, topluluk duygusu ya da toplumsal duygu anlamını taşımakta olup arkadaşlık, empati, sempati, işbirliği, dayanışma, tolerans, ilgi ve bakım göstermeyi içermektedir (Leak, 1991; Akt., Kalkan, 2010). Nikelly ise sosyal ilgiyi toplumsal duygudan daha öte, toplumun her bireyine empati duyma, onlarla özdeşleşme, ait olma, topluma uyum, işbirliği, sosyallik, topluma karşı sorumlu olma, gerçeğe doğru yönelme, bitkiler, hayvanlar ve cansız nesneleri kapsayarak evrenle bütünleşme süreci olarak ifade etmektedir (Nikelly, 1991; Akt., Kaynak ve Işık, 2019). Kalkan’ın aktardığına göre de birey, sosyal ilgiye sahip olarak diğerlerine yardım etmeyi, onlarla bütünleşmeyi, eşitliği ve diğerlerini de içeren bir mutluluğu ortaya koymaktadır (Soyer, 2004; Akt;, Kalkan, 2010).

Adler’in öncü olduğu bireysel psikoloji yaklaşımının temsilcilerine göre psikolojik olarak sağlıklı insanlar, iyi gelişmiş bir sosyal ilgiye sahiptirler ve yaşam görevlerini çözmeye koyuldukları için de bulundukları topluma katkıda bulunurlar. Karşılaştıkları problemlere doğru bir şekilde yaklaşırlar ve cesurdurlar, problemleri sosyal olarak yapıcı bir biçimde çözerler (Murdock, 2016). Psikolojik olarak sağlıklı bireyler bir bütün halinde içinde bulundukları topluma katkıda bulunmaya ve diğerleriyle empati kurmaya teşvik edilmiş olanlardır. Bir kişinin içinde ne olup bittiğini anlamak için onun başkalarına karşı olan tutumunu göz önünde bulundurmak gerekir (Murdock, 2016). Bireysel psikologlar;  işbirlikçi öğrenme, mentörlük, grup tartışmaları gibi etkinliklerle sosyal ilginin okullarda uygulamaya geçirebileceğini ve bu uygulamaların önleyici bir işlevi olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda sosyal ilgiyi geliştirmeye yönelik okullarda yapılacak olan çalışmaların koruyucu ve önleyici ruh sağlığı hizmetlerini sağlayabilme açısından önemli olduğu görülmektedir (Adler, 2015; Akt., Kaynak, 2019). Sonuç olarak suç davranışını yalnızca bir ya da iki faktör ile açıklamaya çalışmak mümkün değildir. Çok daha kompleks bir konu olarak suç, basite indirgenerek açıklanmaya çalışılırsa bu doğru bir yaklaşım olmaz. Suç önleme birçok disiplini ilgilendiren çabaları içermektedir. Çeşitli ve çok sayıda risk faktörü üzerinde durulsa da suç davranışı ile bu faktörler arasında direkt bir sebep – sonuç ilişkisinden bahsetmek de kolay değildir. Suç ve suçlu davranışı üzerinde daha çok bilimsel çalışmaya ihtiyaç duyulduğu açıktır. (Küçükay, 2019). Sosyal ilgi becerisinin geliştirilmesine yönelik yapılacak olan çalışmaların suçun psikolojik kökenlerini azaltma yollarından sadece bir tanesi olabileceği unutulmamalıdır.

KAYNAKÇA

Adler, A.(2018). Yaşama Sanatı. (Çev. Kamuran Şipal). Say Yayınları.

Çakmak, C. (2015). Suçun belirleyicileri olarak başlıca ekonomik risk faktörleri. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(4), 125-184.

Kalkan, M. (2010). Ergen romantik ilişkilerinde duygusal istismar, fiziksel istismar ve soruna yönelmeye Adlerian bir bakış: Sosyal ilgi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11, 242-247.

Kaynak, Ü. ve Işık, Ş.(2019). Okul psikolojik danışmanları görüşlerine göre okul ruh sağlığı hizmetlerinde sosyal ilgi. Okul Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(1), 1-28.

Küçükçay, A. (2019). Suç önleme stratejileri ve güvenlik politikalarına psikolojik bir bakış. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 38, 343-392.

Murdock, N. (2016). Bireysel Psikoloji. İçinde, (Çev., Z. Karataş ve  F. Akkoyun, F. Akkoyun. (Ed.) Psikolojik Danışma ve Psikoterapi Kuramları (ss.105-146). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

GÖRSEL KAYNAKÇA

https://pdrbirimi.com/adler-terapisi-bireysel-psikoloji/ adresinden erişilmiştir.

https://www.digiturkburada.com/red_kit-hbr-541.html adresinden erişilmiştir.

                                                                                                                         ÇAĞRI BAŞ

                                                                                                             Psikolojik Danışman

Bugüne Kadar Toplam 281 Görüntülenme, (Bugün) 99 Görüntülenme