Yükleniyor..
Psikogündem

Yerli Zeka Testi’nde Suçlu Psikolojik Danışmanlar!

YERLİ ZEKÂ TESTİ’NDE SUÇLU, PSİKOLOJİK

DANIŞMANLAR!

 

“Yine ne oluyor?” diyerek yazıyı açmış olabilirsiniz. Konunun bu boyutuna geçmeden önce dilerseniz önce zekâyı ve yerli zekâ testimizi biraz tanıyalım. Zekâ TDK Güncel Türkçe Sözlük’te  “insanın düşünme, akıl yürütme, objektif gerçekleri algılama, yargılama ve sonuç çıkarma yeteneklerinin tamamı” olarak tanımlanmaktadır. Özgüven (2014) bireylerin var olan zihinsel becerilerinin birbirinden farklı yönlerinin sayısal olarak ölçülerek zekânın değerlendirildiğini belirtmektedir. Nitekim zekânın tam olarak ne olduğu da açık olarak bilinmemektedir. Zekâ değerlendirilirken gözlenebilir zihinsel davranışlar temel alınmaktadır.

Günümüzde aktif olarak kullanılan birden fazla zekâ testi bulunmakla birlikte Habertürk’te yer alan haberin de belirttiği üzere Anadolu Sak Zekâ Ölçeği (ASIS) adı verilen yerli zekâ testi geliştirilmiş ve bu yıl 30 bin öğrenciye uygulaması yapılmıştır. Anadolu Üniversitesi Üstün Yetenekliler Eğitimi Uygulama ve Araştırma Merkezi (ÜYEP) Koordinatörü Prof. Dr. Uğur Sak’ın vermiş olduğu bilgilere göre yerli zekâ testi 4-12 yaş aralığına uygulanabilmekte ve Türk kültürüne özgü sembol ve dil özellikleri ile de dikkat çekmektedir. Testin 3 tabakalı olduğu belirtilirken ölçülen becerilerin de değişebildiği ifade edilmektedir. Uyarlama hataları gibi hataların teste karışmasının da yerli zekâ testi ile engellendiği belirtilirken yerli zekâ testinde güncel zekâ kuramları temel alınmıştır.  WISC-R Zekâ Testi’nden farklı olarak ASIS,  muhakeme, çalışan bellek, akıcı zekâ ve kristalize zekâ boyutlarını öne çıkarmaktadır.

“Rehber Öğretmenler Testleri Önceden Ailelere Veriyor”

Yerli Zekâ Testi’ne sevinirken haberin devamında yer alan bu ifade ise oldukça şaşırtıcı. Kabul edilmesi mümkün olmayan bu suçlama Prof. Dr. Ferhunde Öktem’e ait.  Habertürk’te yer alan habere göre Öktem, günümüzde aktif olarak kullanılan WISC-R testinin sorularının herkesin elinde olduğunu ve bu nedenle herkesin üstün yetenekli çıktığını belirtmektedir. Bunun sorumlusu ise PDR meslek çalışanları olarak gösterilmiştir. Bu sebeple herkesin üstün yetenekli çıktığı da haberde dikkat çeken başka bir detay. Dar bir bakış açısı gözetilerek yapılan bu yorumu kabul etmek mümkün değil. Nitekim WISC-R Zekâ Testi’nin uygulandığı 2016 yılında 8 bin öğrenci üstün yetenekli çıkarken ASIS’in uygulandığı 2017 yılında 13 bin öğrenci üstün yetenekli çıkmıştır. Aynı bakış açısı ile baktığımızda üstün yetenekli olan birey sayısının artması sebebiyle yerli zekâ testini geliştiren ekibin soruları öğrencilere verdiğini söylememiz mi gerekecek? Bu gibi söylemler bilimselliğe ve meslek etiğine uygun olmadığı gibi doğru kabul edilmesi de mümkün değildir.

Psikolojik Danışmanlar görevleri sırasında meslek etiğine ve etik standartlara uymakla yükümlüdür. Türk PDR Derneği Etik Kuralları’na (2016) göre “Test sonuçlarının geçerli olması için test güvenliğinin sağlanması gerekir. Test materyallerinin daha önceden özel yetiştirme için verilmiş, yayınlanmış olması, ya da daha önceden kullanılmış olması testin sonuçlarını geçersiz kılar. Psikolojik danışman testi alan kişiye testten en üst düzeyde yararlanma koşullarını açıklamalıdır.” Buradan da anlaşılacağı üzere bir psikolojik danışmanın herhangi bir test sorularını dağıtması meslek etiğine ve meslek ilkelerine tamamen aykırıdır. Türk PDR Derneği Etik Kurulu1  “Yurt dışında geliştirilmiş mesleki materyallerin kültüre uyarlamasını yapsa dahi, izinsiz olarak üçüncü kişilerin erişimine sunma” durumunun bildirilmesi halinde kınama cezasından dernek üyeliğinden çıkarmaya kadar cezai yaptırımın olduğunu da ifade etmektedir. Toparlayacak olursak psikolojik danışmanlar eğitim aldıkları süreçten başlayarak görevde bulundukları yaşamları boyunca meslek etiğine bağlı, yetkinlik sınırlarını bilen, eğitimi olmadığı konularda müdahalede bulunmayan, dürüst, topluma karşı sorumluluklarına ve mesleğinin onuruna uygun davranan bireylerdir. Tüm bunlara uygun hareket etmeyen meslek mensupları mesleki yozlaşma içerisindedir ve mesleki yozlaşma bireye özgüdür, mesleğe genellenmesi bilimsellikten oldukça uzak bir yaklaşımdır.

Bireysel olarak birkaç meslek çalışanı bunları yapmış olsa dahi bunu bir mesleğe genellemek ayrı bir etik ihlalidir. Nitekim Türk Psikiyatri Derneği Etik Kuralları “Ruh hekimi, tüm hekimler ve insan sağlığı ile uğraşan öteki meslek mensupları ile iyi ilişkiler kurmalı, meslektaşlarına veya diğer sağlık çalışanlarına karşı küçük düşürücü davranışlarda bulunmamalıdır.”  derken aynı zamanda “Ruh hekimi, meslektaşlarını mesleki yönden onur kırıcı ve haksız saldırılara karşı korumalıdır.”  olarak da durumu ifade etmektedir. Türk Psikologlar Derneği de art arda sıraladığı etik kodlarla bu durumu açıkça belirtmektedir. “Psikolog herhangi bir konuda açıklama yaparken, verdiği bilginin nesnel ve tam olmasını amaçlar. Bunu yaparken psikoloji bilimi ve mesleğine zarar vermekten ya da meslekle ilgili yanlış algılamalara sebep olmaktan kaçınır. Psikolog, kamuya yönelik yayın organlarını kullanırken (radyo, televizyon, basılı yayın, internet vb. elektronik ortamlar); açıklama ve önerilerinin bilimsel temellere oturduğundan emindir ve etik yönetmeliği dikkate alır.”

 

Ayrıca bilindiği üzere WISC-R Zekâ Testi Psikiyatristler, Psikologlar, Psikolojik Danışmanlar, Sosyal Hizmet Uzmanları, Çocuk Gelişimi Uzmanları, Özel Eğitim Uzmanları ve Aile Danışmanları ile bu branşlarda eğitimine devam eden öğrencilere verilmektedir2. Eğitim almayan herhangi bir meslek çalışanının elinde soruların bulunması oldukça zorken, eğitimi alan, soruları elinde olan ve soruları veren tek meslek mensubu olarak psikolojik danışmanların gösterilmesi veya herhangi bir mesleği bu tip olumsuz durumlarda zan altında bırakmak meslek onurunu zedeleyicidir ve meslek mensuplarını üzmektedir.

Sayın Öktem’in “Rehber Öğretmenler Soruları Önceden Ailelere Veriyor” açıklamasını bir yana bırakırsak söylediklerinde haklı noktalar olduğu da bir gerçektir. Çeşitli sosyal medya hesaplarında da kolaylıkla, oldukça iyi betimlenmiş biçimde soruları bulmak mümkün. Üstelik bunları birçok eğitim veren, köklü kurumlarda bile ne yazık ki görüyoruz. Üstelik bu kurumların bazılarında psikolojik danışman da çalışmıyor. Ancak alan dışından birçok kişinin çalıştığı bir meslek grubu olarak mesleğimizde ne yazık ki PDR’nin özünü kavrayamamış hem alan dışı hem de alan mezunu bireyler de bulunmakta. Burada vurgulanması gereken asıl nokta ruh sağlığı ve eğitim alanında çalışan bireylerin mesleki değer ve etiğe uygun hareket etmesinin sağlanması olmalıdır.

Psikolektif olarak “Ortak Noktamız: Ruh Sağlığı” sloganı ile çalışmalarımızı sürdürürken ruh sağlığının farklı boyutlarında yer alan meslek mensuplarının bu haberlerle herhangi bir ruh sağlığı grubunun onurunu ve mesleğin itibarını zedeleyici açıklamalarda bulunması oldukça üzücü ve bir o kadar da asla kabul edilemez bir tutumdur. Yerli zekâ testinin olması, geçerli ve güvenilir milli bir ölçme aracının geliştirilmesi oldukça gurur vericiyken testin bir meslek mensubunu karalayarak göz önüne çıkma çabaları her türlü bilimsel görüşe, meslek etiğine, mesleki yaklaşım ve ilkelerine terstir. Psikolojik Danışmanlar olarak böyle bir durumu kesinlikle kabul etmiyor ve ruh sağlığı çalışanlarının meslektaşlar arası dayanışmasının sağlanabilmesini umut ediyoruz.

Yararlanılan Kaynaklar

1Türk Psikolojik ve Danışma Derneği Etik Kurul Yönetmeliği, Erişim Adresi: www.pdr.org.tr/userfiles/file/etikkurul.pdf, Erişim Tarihi: 19.08.2017

2http://ulusem.uludag.edu.tr/egitim-52-wisc-r-zekâ-testi-uygulayici-sertifika-programi

İlk yerli testten 13 bin dâhi çıktı. (2017, 6 Ağustos). Erişim Adresi:            http://www.haberturk.com/gundem/haber/1588563-ilk-yerli-testten-13-bin-dhi-cikti

Özgüven, E. (2014). Psikolojik testler. (12.Basım). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.

Ruh Hekimliği (Psikiyatri) Meslek Etiği Kuralları, Erişim Adresi:       http://www.psikiyatri.org.tr/tpd-kutuphanesi/belge/311, Erişim Tarihi: 19.08.2017

Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliği, Erişim Adresi: https://www.psikolog.org.tr/turkey-code-tr.pdf, Erişim Tarihi: 19.08.2017

Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği (2016), Psikolojik danışma ve rehberlik    alanında çalışanlar için etik kurallar, (11.Baskı), Ankara: Türk Psikolojik Danışma ve   Rehberlik Derneği Yayınları.

Yerli zekâ testi ASIS’ı hazırlayan Prof. Dr. Uğur Sak Habertürk’e konuştu. (2017, 11     Ağustos). Erişim Adresi: http://www.haberturk.com/gundem/haber/1594356-yerli-zektesti-asisi-hazirlayan-prof-dr-ugur-sak-haberturk-e-konustu

Hazırlayan:

Okan USLU

Psikolojik Danışman

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir