Yükleniyor..
Psikogündem

Hayal Kırıklıkları Atlası: Yeni Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği

Geçtiğimiz günlerde MEB Müsteşarı Yusuf Tekin’in ilk kanaat döneminde çıkacağını belirttiği yeni Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği bugün Resmi Gazetede yayınlandı. Taslak yönetmelikten birkaç madde dışında pek bir farkı olmayan yeni yönetmelik çeşitli tepkileri de beraberinde getirdi. Eski ve yeni yönetmelik karşılaştırıldığında ise birçok detay göze çarpmaktadır.

Yönetmelik değişikliği ile ilgili ortaya çıkan tabloya bakıldığında göze ilk çarpan yönetmeliğin ismi oluyor. Eski yönetmelik Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği adını almışken yeni yönetmelik sadece Rehberlik Hizmetleri Yönetmeliği olarak adlandırılmıştır. Psikolojik Danışma kavramının yokluğu yönetmeliğin başlangıcında, yönetmeliğin ismiyle dikkati çekmektedir.

Eski yönetmelikte parantez içinde de olsa Psikolojik Danışman unvanı geçerken [Rehber Öğretmen (Psikolojik Danışman)] yeni yönetmelikte kadro adı “Rehberlik Öğretmeni” olarak belirtilmektedir. Bunun da ötesinde aslında en önemli husus kadroda görev alabilecek personelin niteliği. Eski yönetmelikte kadroya konu olan psikolojik danışmanların mezun olması gereken lisans programları belirtilmişken yeni yönetmelikte bu durum sadece “hizmeti yürüten personel” olarak geçmektedir.  Bu personelin niteliği, mezun olması gereken lisans programlarının belirtilmemesi “alan dışı atama” sorununu daha da genişletebilecek gibi durmaktadır. Üstelik yeni yönetmelikle yeni eklenen ergoterapist, fizyoterapist gibi meslek mensupları detaylı bir biçimde tanımlanmışken “rehberlik öğretmeni” kavramının içinin boş bırakılması daha da şaşırtıcıdır.

 

Ayrıca eski yönetmelikte olmayan “Psikososyal koruma, önleme ve krize müdahale hizmetleri”, “Danışmanlık tedbiri uygulamaları” ve “Aile rehberliği” gibi bölümlere yeni yönetmelikte yer verilmiştir. Yönetmelikte yer almasa da psikolojik danışmanlar bu hizmet ve uygulamaları yürütmekteydi. Ancak daha önce isteğe bağlı olan “Danışmanlık tedbiri uygulamaları” yeni yönetmelikte “Adli makamlarca danışmanlık tedbiri kararı verildiği durumlarda, danışmanlık tedbiri uygulamaları rehberlik servisi tarafından yerine getirilir.” maddesi ile zorunlu hale getirilmiş gibi durmaktadır.

Rehberlik Araştırma Merkezleri’nde Rehberlik Hizmetleri

Eski yönetmelikte de yer almış olsa da Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü kararıyla 2017-2018 eğitim öğretim yılı itibariyle yıllık çerçeve planlarını hazırlama görevi okul psikolojik danışmanlarına verilmiştir ve genel müdürlük tarafından RAM’ların sadece müşavirlik görevini yerine getireceği belirtilmiştir.1 Ancak yeni yönetmelikte rehberlik hizmetleri bölümü ve görevleri başlığı altında RAM’ların “…eğitim kurumlarının özellik, kademe ve türlerine göre yıllık çerçeve planı hazırlanır. Ders yılı başlamadan önce eğitim kurumlarına ulaştırılır.” maddesinin yer alması ciddi bir çelişkidir. Bu durum acaba yönetmelik hazırlanırken kurumlar arası işbirliği ve uzman görüşü alınmadı mı sorusunu gündeme getirmektedir.

Kaldırılan eski yönetmelikte yer almamasına rağmen RAM’larda çalışan psikolojik danışmanların da gerekli görüldüğü hallerde danışmanlık tedbiri ve tercih dönemlerinde tercih danışmanlığı hizmetlerinde yer alması yeni yönetmelik ile zorunlu tutulmuştur.

Eğitim Kurumlarında Rehberlik Hizmetleri

Danıştay kararı ile okul öncesi norm hakkı psikolojik danışmanlara tekrardan verilmiş olsa da yeni yönetmelikte yer alan 3. maddede belirtilen “Okul öncesi eğitim kurumlarında; rehberlik hizmeti yürütme komisyonu, müdür başkanlığında bir müdür yardımcısı ve farklı yaş grubundaki çocukların eğitiminden sorumlu en az birer öğretmenden oluşur” ifadesi okul öncesi eğitim kurumlarında psikolojik danışmanların görev almayacağı şeklinde yorumlanabilir. Bu durum ile ilgili detaylı açıklamaya gidilmesi gerekmektedir.

Eski yönetmelikte olduğu gibi yeni yönetmelikte de okul psikolojik danışmanının (yönetmelikte rehberlik öğretmeni olarak geçmektedir.) RAM’ın gönderdiği yıllık çerçeve planını temel alacağı belirtilmektedir. Ancak bahsedildiği üzere şuan ki mevcut uygulama ile bu durum çelişmektedir.

“Formasyonu uygunsa psikolojik danışma yapar” maddesi kaldırılarak yerine “…ihtiyaç duyulan durumlarda bireysel veya grupla psikolojik danışma ve görüşme yapmak üzere öğrenciyi ders saati içinde rehberlik servisine davet eder.” maddesi getirilmiştir. Ancak bu maddede öne çıkan en önemli detayın okul psikolojik danışmanına, yapacağı psikolojik danışma veya görüşmenin içeriğinin gizli kalacak şekilde psikolojik danışmaya katılan öğrencinin adının ve görüşme saatinin eğitim kurumu idaresine bildirme zorunluluğunun getirilmesi olduğu söylenebilir. Nitekim bu madde ile psikolojik danışma hizmetlerinin özerkliği gölgelenmiştir. Daha önce talep edilmesi halinde verilebilecek bu bilgiler zorunluluk halini almıştır ve temel ilke olan “gönüllülük” zedelenmiştir.

Tercih dönemlerinde isteğe bağlı olan görevlendirmeler yeni rehberlik yönetmeliği ile zorunlu kılınmıştır. Ayrıca eski yönetmelikte yer almamasına karşın yeni yönetmelikle birlikte okul psikolojik danışmanlarının görevlendirildikleri takdirde komisyonla öğrenci alımı yapan eğitim kurumlarındaki kayıt sürecinde görev alması gibi bir görev verilmiştir.

Okul psikolojik danışmanlarının eski yönetmelikte yer almasa da yaptığı çeşitli görevler mevcut yönetmeliğe eklenmiştir (Örneğin, disiplin kuruluna ilişkin görevler, danışmanlık tedbiri, pansiyonlardaki görevleri vb.).

“Sınavlarda görev alabilir; belleticilik ve nöbet görevi yapar” maddesi ise tartışmaya açık bir konudur ve yönetmeliğe yeni eklenmiştir. Öncelikle okul psikolojik danışmanlarına belleticilik görevi verilemezken yeni yönetmelikle bu durum görevlendirildiği takdirde zorunluluk taşımaktadır. Ayrıca nöbet görevinin pansiyonlardaki nöbeti mi yoksa eğitim kurumlarındaki nöbeti mi kapsadığı açıkça belirtilmemiştir. Bu durum okullarda çalışan okul psikolojik danışmanları için okul idaresi tarafından verilecek keyfi nöbet görevlerine ne yazık ki bir dayanak oluşturabilir. Tüm bunlardan öte nöbet hizmetinin disiplin ile bağdaşması psikolojik danışma ve rehberlik ilkeleri ile çelişmektedir. Okul psikolojik danışmanlarının nöbet tutması halinde öğrencilerin PDR Servisi’ne ulaşabilirliği de ciddi anlamda zedelenecektir.

Okul psikolojik danışmanlarının çalışma saatleri taslak yönetmelikte 40 iş saati olarak gözükse de ilgili madde eski yönetmelikte olduğu gibidir ve görev saati 30 iş saatidir,  bu kısım herhangi bir değişikliğe uğramamıştır. Taslak yönetmeliğin düzeltilmesi olumlu bir gelişmedir. Ancak eski yönetmelikte yer almamasına karşın okul psikolojik danışmanlarının tercih danışmanlığı, alan ve ders seçimi, öğrenci tanılama sürecine bağlı olarak yapılacak çalışmalarda izin ve tatil dönemlerinde görevlendirilebileceği maddesi eklenmiştir. Açıkçası burada görev süresinin, verilecek görevlerinin niteliğinin, ortam ve koşullarının belirtilmemesi idare tarafından yapılabilecek keyfi uygulamalara kapı aralamaktadır. Bunun dışında zorunlu olan bu görevlendirmeler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun geçici süre ile görevlendirme esaslarında yer alan “Geçici süreli görevlendirmede memurun muvafakati aranır.” maddesi ile de çelişmektedir.

Eski yönetmelikte çeşitli noktalarda “…alanında teknik beceri ve uzmanlık gerektirenler ise psikolojik danışmanlar tarafından uygulanır.” ifadelerine rastlanırken yeni yönetmelikle uzmanlığa vurgu yapılmamıştır. Mevcut haliyle rehberlik öğretmeni kadrosunda uzman olmayan, çeşitli lisans programlarından mezun (Felsefe, sosyoloji vb.) meslek mensupları da görev almaktadır. Yönetmeliğin birkaç noktasında geçse de “psikolojik danışma, ölçme aracı uygulama” gibi uzmanlık gerektiren alanlarda bu uygulamaları önüne gelenin yapabileceği gibi oldukça tehlikeli ve yanlış bir yorum ve uygulamaya kapı aralanmıştır. Bu durum karşılaşılacak vakalarda destek verilecek bireyler için ciddi bir tehlike oluşturmaktadır.

Sonuç olarak toparlamak gerekirse mevcut haliyle yeni yönetmelik ile birlikte okullardaki ruh sağlığı hizmetlerinin öneminin azaltıldığı görülmektedir. Nicelik belki de çok şey ifade etmese de psikolojik danışma kavramı yeni yönetmelikte sadece 6 kez geçmektedir. Psikolojik danışman kavramı ise yönetmeliğin hiçbir kısmında yer almamaktadır. Nitekim ruh sağlığı hizmetlerinin öneminin azaltılamayacağı gibi bir yorum yapılsa bile bu hizmetleri verebilecek personel ile ilgili detaylı tanım ne yazık ki bulunmamaktadır. Yönetmelikte adı geçen ve hizmetleri yürütecek rehberlik öğretmeninin kim olduğu, lisans eğitiminin ne olacağı, yetkinlik sınırlarının açıkça belirtilmesinin de ötesinde kadroda görevli personel hiçbir biçimde tanımlanmamıştır. Ayrıca zorunlu olarak okul psikolojik danışmanına verilen birçok görev, hizmetlerin aksaması, özlük hakların yitirilmesi, mobbing ve keyfi uygulamalara yol açabilecek gibi gözükmektedir. Ne yazık ki 2001 yılından beri geçen 16 yıllık süreçte PDR ruhu yönetmeliğe yansıtılamamış, yönetmelik bazında hizmetlerin niteliği ve kalitesi arttırılacağına daha da geriye gidilmiştir. Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmetleri, mesleğin gerektirdiği ilkelerle çelişir hale getirilmiştir. Görev alan ve almayı bekleyen psikolojik danışmanlara rağmen uzmanlık gözetilmeyen uygulamalara gidilmeye çalışılmıştır.

Yine de tüm bunlara rağmen getirilen yönetmelik ile ilgili adli makamlara Türk PDR Derneği tarafından başvurulacağı açıktır. Meslek mensuplarının bu süreçte Türk PDR Derneğini destekleyerek birlik içinde hareket etmeleri ayrı bir önem taşımaktadır.

Ruh sağlığı hizmetlerinde önemli bir konumda yer alan Psikolojik Danışma Hizmetleri’nin hak ettiği yere ve değere kavuşabilmesi ümidiyle…

Okan Uslu

Psikolojik Danışman

1http://karabaglarram.meb.k12.tr/tema/icerikler/2017-2018-rehberlik-yillik-cerceve-planlarinda-yeni-duzenlemeler_3484719.html

  • Eski Yönetmelik İçin: http://mevzuat.meb.gov.tr/html/68.html
  • Yeni Yönetmelik İçin: http://www.resmigazete.gov.tr/main.aspx?home=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/11/20171110.htm&main=http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/11/20171110.htm

Görsel Kaynakça:

  1. https://samsunpdr.org/wp-content/uploads/2017-02-10-unvanimi-kullaniyorum-680x365_c.jpg
  2. https://2.bp.blogspot.com/-juNoSTQTcTg/WQreUh3hcZI/AAAAAAAAARE/F1XW9f6E9IoMntJwPEKoCEJvMA2lEOesACLcB/s1600/20131008-091740.jpg
Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir