Öznel Olarak İyi Miyiz?

ÖZNEL OLARAK İYİ MİYİZ?

İnsanoğlu en eski çağlardan beri mutluluğun ne olduğu, insanların nasıl mutlu olabileceğini veya öznel iyi oluşlarını araştırmışlardır. Mutluluğu tadan insanoğlu süreklilik arz eden mutluluğun mümkün olup olmadığını ya da nelerin insanı sürekli mutlu edeceğini öğrenmek istemişlerdir. Din, politika, psikoloji bir şekilde bu konuyla ilgili çalışmıştır. ( Canbay, 2010).

Seligman’a (2000) göre genel olarak bakıldığında psikoloji çoğunlukla bireyin olumsuz yanı ile yani patolojisiyle ilgilenmiştir. Ancak son yıllarda olumlu yanıyla da ilgili araştırmaların arttığı görülmüştür. Psikolojinin olumlu yanıyla ilgilenen “pozitif psikoloji” insanın iyi oluşu üzerinde durmaktadır.  (Akt. Eryılmaz, 2013). Bu bağlamda öznel iyi oluş, bireyin hayatındaki bilişsel ve duygusal değerlendirmelerini içeren geniş bir kavramdır. Olumlu duygulanım, olumsuz duygulanım ve yaşam doyumu etkenlerinden oluşmaktadır. Şöyle denilebilir ki; bireyin hayatında olumlu duygulanım olumsuz duygulanımdan daha fazlaysa ve bireyin hayatına dair olumlu bilişsel değerlendirmeleri de fazlaysa öznel iyi oluşu da fazladır. Kişinin olumlu duyguları ve yaşam doyumuna ilişkin bilişsel değerlendirmeleri evlilik, iş, arkadaşlık gibi yaşam alanlarıyla ilgilidir ( Tuzgöl-Dost, 2005).

Belirtildiği gibi öznel iyi oluş olumlu duygular, olumsuz duygular ve kişinin yaşam memnuniyeti yani bilişsel değerlendirmesinden oluşur. Burada olumlu duyguları Diener, (2009) memnuniyet, coşku, hoşlanma şeklinde ayırmıştır. Olumsuz duyguları ise sağlık, ayrılık, iş, arkadaşlık, sınav gibi olaylara verdikleri üzüntü, stres, anksiyete, kızgınlık, suçluluk gibi duygular olduğunu belirtmiştir (Akt. Canbay, 2010).

Birey kendi durumu hakkında sürekli yargılarda bulunur. Bu yargıları, kişinin sürekli değişen ruh hali( mutluluk, üzüntü, kızgınlık vs.) ve çevresi(aile, iş, arkadaşlar) etkiler. Öznel iyi oluş kısa süreli mutluluğa değil de daha uzun dönemli duygulara, kişinin genel ruh durumuna odaklanır. Günümüz şartlarına bakıldığında kişinin olumlu ve olumsuz duygularını ve yaşam doyumu kalitesini etkileyen pek çok etkenin olduğu görülmektedir. Bunları gelişen teknoloji, iş olanakları, aile ve arkadaşlık ilişkileri, sınavlar, yaşanan şiddet, savaş, göç olayları gibi unsurlar olarak belirtebiliriz. Bunlar çerçevesinde düşündüğümüzde öznel iyi oluşu olumlu olarak etkileyen en önemli unsurlardan birisinin temel psikolojik ihtiyaçların doyurulması olduğunu belirtebiliriz. ( İlhan, T. ve Özbay, Y., 2010). Tabi ki bireylerin kişilikleri, bakış açıları, yaşam şartları farklı olduğu için bu olaylara vereceği tepkiler de psikolojik ihtiyaçları da farklılaşacaktır.

 

 Öznel iyi oluş düzeyleri düşük olan bireylerin kişisel ve sosyal desteğe ihtiyaç duydukları görülmüştür. Bu amaçla psikolojik danışma çalışmalarına ağırlık verilebilir. Canbay’ın (2010) lise öğrencileri ile de yaptığı araştırmaya bakıldığında öğrencilerin içerisinde bulunduğu ergenlik döneminin de verdiği hızlı duygu değişimi yaşadıkları, bu yüzden yaşam doyumlarını arttıracak çalışmalar yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda okullardaki Rehberlik ve Psikolojik Danışma servislerinde de öğrencilerin yaşam doyumlarını ve sosyal becerilerini arttıracak çalışmalar yapılabilir.

 Ayrıca şunu da söyleyebiliriz ki günümüz temposuna baktığımızda doyumsuz bir hayat yaşamakta olan bireylerin sayısının fazla olduğunu görebilmekteyiz. Bireyin temel psikolojik ihtiyaçlarını arttıracak aktivitelerde bulunması yaşam doyumunu yani mutluluğunu arttıracaktır.

 

Gülsüm YILMAZ

Psikolojik Danışman

Kaynakça

Canbay, H.(2010), Lise Öğrencilerinin Öznel İyi Oluş Düzeyleri İle Sosyal Beceri Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık Programı Yüksek Lisans Tezi, İzmir.

 Eryılmaz, A. (2013) Pozitif psikolojinin psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında gelişimsel ve önleyici hizmetler bağlamında kullanılması. The Journal of Happiness & Well-Being, 2013, 1(1), 1-22.

İlhan, T., Özbay, Y. ( 2010), Yaşam Amaçlarının ve Psikolojik İhtiyaç Doyumunun Öznel İyi Oluş Üzerindeki Yordayıcı Rolü. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, , 4 (34), 109-118.

Tuzgöl-Dost, M., (2005). Öznel İyi Oluş Ölçeğı’nın Geliştirilmesi: Geçerlık Ve Güvenırlık Çalısması.  Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi. Cilt ; III Sayı: 23.

 

Resim-1: http://ankaenstitusu.com/mutluluk-mu-saadet-mi/

Resim-2: http://www.tayfundogan.net/2016/10/16/pozitif-psikoloji-nedir-ve-neden-onemlidir/

Resim-3: https://anetteinselberg.com/2016/08/14/suyla-oynayan-cocuklar-gunun-fotosu-14082016/

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir