Öz Değer Değişir

İnsanların güvendikleri kişinin yine kendi benliklerinde varolması yeraltında hazine aramak kadar değerli olabilmektedir. Demek oluyor ki aslında bireylerin benliklerini keşfetmesi oldukça önemli bir uğraşıdır. Sahip olunan benlikte nelerin saklı olduğunu bilmeyi istemek veya bireyin kendisinde keşfetmesi gereken özellikleri merak edebilmesi sıkça rastlanan bir durumdur. Zayıf noktaların bilinmesi, onların kabul edilmesi veya güçlü yönlerin bilinmesi isteği bireyin kendi içinde yer almaktadır.

Bireyin kendini iyi hissetmediği durumlarda güçlü yönleriyle moral bularak içinde bulunduğu ruh halinden uzaklaştırabilme gücünü yine bireyin kendisi kendi benliğinde bulabilmektedir. Kendini olduğu gibi kabul etme eylemi ruh halini olumlu yönde etkileyeceği gibi benliğe olan güveni de artıracaktır. Bu nedenle benlik saygısı, bireyin kendini olduğu gibi görmeyi kabul etmesi ya da özüne güvenmesi halidir (Ercan, 2014).

Benlik imgesi önemlidir çünkü bireyin kendisini veya çevresini nasıl algıladığını yansıtmaktadır (Gee, 2016). Kişinin içinde bulunduğu çevre ile olan ilişkilerinde başarılı olabilmesi benliğini olumlu yönde etkileyen nedenler arasında yer almaktadır.

Birey kendi öz benliğine güvenmesi, bireyin kendini değerli olarak görmesi küçük yaşlarda anne-babaları veya öğretmenleri tarafından hissettirilir. Arash Emamzadeh’ın yaptığı araştırmaya göre kişinin benlik saygısı küçük yaşlarda gelişir ve bu durum 60 ila 70 yaşlarına kadar olan sürece kadar devam etmektedir. Araştırma sonuçlarına göre bu yaşlardan sonra kişinin varolan benlik saygısında değişkenlik görülmektedir. Arash Emamzadeh’ın yaptığı araştırma şu aşamalardan oluşmaktadır;

Emamzadeh’ın yaptığı araştırma sonucuna göre; çocukluk döneminde benlik saygısı oldukça önemli olabilmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular gösteriyor ki benlik saygısının değişken olabilmesi çocukluk dönemiyle yakından ilgili olabilmektedir. İlk çocukluk döneminde çocuklar temel besin kaynağı olan sevgiye ihtiyaç duyar. En yakınlarından değerlilik hissini almak isterler. Çocuk bu dönemde benlik saygısına ulaşır. Hayatında her türlü mücadeleyi bu dönemde aldığı hissiyattan alarak direnir (Ercan, 2014).  Çocukluk döneminin son bulmasıyla artık gençlik dönemi başlayacaktır. Benlik saygısında gençlik döneminde ise gözle görünür bir artış yaşanmaktadır.

Birey, çocukluktan çıkarak kendi bağımsızlığını ilan eden birey olma yolunda ilerlemektedir. Buradaki özgüven artışının nedeni yapılan araştırmaya göre kendini ortaya koyarak oluşturduğu ilişkiler bağıdır.

Bireyin hayatının 30 ila 60 yaşını kapsayan dönem yetişkinlik evresidir. Araştırmaya göre bu dönemde benlik saygısında olan değişim gençlik dönemine göre daha fazla artış göstermektedir. Kişi bu dönemde kendi benliğinin farkındadır, yeteneklerinin farkındadır (Ravenscraft, 2014). Kendini olduğu gibi görebilmekte olup iyi veya eksik yönlerinin bilincedir. Ayrıca bu dönemde bireyin elde ettiği rollerde (mevki-makam sahibi olma hali, evlilik durumu, anne-baba olma hali vb.) özgüvenini arttıracak pozitif faktörler arasında yer almaktadır. Bu gibi etkenler bireyin benlik saygısındaki artışı önemli ölçüde etkileyebilmektedir.

Benlik saygısı yetişkinlik evresinde zirvede iken 60 yaşından sonra Emamzadeh’ın yaptığı araştırma sonucundan elde edilen bulgularda öz-benlik saygısında bir düşüş yaşandığı görülmektedir. 90 yaşına doğru olan bu dönemde ise benlik imgesinde önemli bir düşüş yaşanmaktadır. Bu döneme ise yaşlılık dönemi denmektedir.  Yaşlılık döneminde yaşanan bu düşüşün nedenlerinden biri kişinin hayatındaki rollerin (emeklilik, boşanma hali vb.) eksilmesi olabilmektedir. Bu rollerin eksilmesi kişinin hayatında bir eksiklik hissetmesine neden olabileceği gibi öz-benlik saygısında da azalma görülmesini mümkün kılabilmektedir. Diğer bir neden ise; kişinin yaşının ilerlemesi nedeni ile beraber yaşayacağı sağlık sorunlarıdır. Birey bu dönemde fiziksel işlevlerini yerine getiremez bir hal alabilir. Böylece kişide meydana gelen özgüven eksiliğine bağlı olarak benlik saygısında azalma gözlenebilir.

Sonuç olarak bireyin yaşadığı dönemler içinde farklı farklı özgüvenlere sahip olabilmesi yapılan araştırmalar sonucu ortaya çıkmaktadır. Bireyin yaşam evrelerinin, bireyin sahip olduğu sosyal kimliklerin onun benlik saygısını olumlu veya olumsuz olarak etkilemesi yapılan araştırmanın amacına ulaştığının göstergesidir.

Tabii bu dönemde en önemli olan çocukluk döneminde elde edilen kimliktir. Çocukluk döneminde benlik saygısının ne kadar önemli olduğu ve bu dönemin diğer dönemleri de etkilediği elde edilen bulgularda görülmüştür. John M. Grohol dediği gibi “benlik saygınızı değiştirmek zaman, deneme-yanılma ve sabır gerektirir. Bunlarla beraber benliğimize gerçekçi bir bakışla bakmaya özen göstererek adil olabiliriz” (Grohol, 2011).

 

Hazırlayan

Arzu UYAR

Psikolojik Danışman

 

Kaynaklar

  1. Ravenscraft, E. (2011). How to Change Your Self-Perception to Leverage Your Hidden Strengths. Erişim adresi: https://lifehacker.com/how-to-change-your self-perception-to-leverage-your-hid-1660090757
  2. Emamzadeh, A. (2018). How Self-Esteem Changes Between the Ages of 4 and 94. Erişim adresi: https://www.psychologytoday.com/us/blog/finding-new    home/201809/how-self-esteem-changes-between-the-ages-4-and-94
  3.  Gee,  C. (2016). Change Your Self-Perception, Change Your Self-Image). Erişim           adresi: https://www.huffingtonpost.ca/collette-gee/self-image       perception_b_8143908.html
  4. Matıch, V. (2018).How to Change Your Self-Perception And Stop Feeling Like A         Loser. Erişim adresi : https://lifeuncivilized.com/self-perception/
  5. Ercan, E. (2014). Benlik Saygısı Nasıl Gelişir? Erişim adresi:         http://blog.milliyet.com.tr/benlik-saygisi-nasil-gelisir     /Blog/?BlogNo=446655
  6. Grohol, J. 6 Tips to Improve Your Self-Esteem. Erişim adresi:      https://psychcentral.com/blog/6-tips-to-improve-your-self-esteem/

 

Görsel Kaynaklar

  1. http://kitap.ykykultur.com.tr/basin-odasi/basin-bultenleri/benlik-saygisi-yasam-icin-bir-pasaport
  2. https://static1.squarespace.com/static/568f2a425a56685951c11a8a/t/5771eb5e579fb37b14cb8c30/1531974296346/love+yourself%2C+counseling+columbia+mo?format=750w
  3. http://bcsnygroup.com/build-your-self-esteem-group/

 

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir