İNSANI TANIMA SANATI

 Enneagram Nedir?

Enneagram, dokuz ayrı kişilik tipini ve bu tipler arasındaki karşılıklı ilişkileri açıklayan, kesin tarihi bilinmeyen, eski bir öğretidir. Yüzlerce yıl önce, sufi bilgeliğinin bir parçası olarak ortaya çıkan enneagram; kısaca insanın kendini tanıma sanatı olarak tanımlayabiliriz.

Batı’nın Enneagram’ı öğrenmesi 1930’lu yıllarda, Rus bir felsefeci olan George Ivanovich Gurdjieff ile başlamıştır. Gurdjieff, Enneagram’ı daha üstün bir bilince ulaşabilmek amacıyla kullanmıştır.

Enneagram Sembolünün Anlamı Ne?

Enneagram sembolü, bir çember üzerinde 9 temel kişilik özelliğini gösteren noktalar ve bunların birbirleriyle olan ilişkilerini gösteren ok ve çizgilerden oluşan bir geometrik şekildir.

Bugün kullandığımız anlamdaki Enneagram metodolojisine ana katkıyı ise, 1950’li yıllardan başlayarak, Bolivia’lı bir psikolog olan Oscar Ichazo ve 1970’lerden itibaren de Şili’li psikiyatr Claudio Naranjo yapmıştır. Oscar Ichazo, Enneagram sembolü üzerine tipleri yerleştirmiş ve bu tipler arasındaki ilişkilerin, insanlarla yapılan görüşmeler aracılığıyla, doğrulanabilmesini sağlamıştır. Ichazo, eğitim ve grup çalışmalarına, merkezi New York’ta bulunan Arica Enstitüsü’nde devam etmektedir.

Enneagram ve Psikoloji

Oscar Ichazo ile bir süre birlikte çalışan Claudio Naranjo ise Enneagram’ı psikolojik fikirler bağlamına yerleştirmiş, Enneagram’a yaptığı katkıyla, sözlü aktarım şeklinde günümüze ulaşan Enneagram’ı Batı psikolojisi modeli ile birleştirmiştir.

Peki bu ‘Tipler’ neler?

Enneagram modelinde; Mükemmeliyetçi, Yardımsever, Başarı Odaklı, Özgün, Araştırmacı, Sorgulayıcı, Maceracı, Meydan Okuyan, Barışçı olarak adlandırılan 9 farklı kişilik tipi bulunur.

Tip 1 Mükemmeliyetçi

Dikkatli, vicdanlı, ciddi, tek doğruya odaklı, idealize eden, değer odaklı.

Kendilerine olsun, ailelerine olsun, topluma olsun bakışları hep bu perspektiftendir. Sürekli kusurları ve hataları görmeye eğilimli oldukları için geliştirme ve daha iyi hale getirmeye odaklanırlar. Onlar için yeterince iyi diye bir şey yoktur. Her zaman daha iyisinin olabileceğini düşünürler ve bunun için çabalarlar. Dikkatleri detaylardaki kusurları bulmaya ve bunları düzeltmeye odaklıdır.

Tip 2 Yardımsever

Destekleyici, ilgili, alakalı, adanmış, etkileşimli, insan odaklı

Kendi değerlerini diğerlerine yaptıkları yardım ve destek üzerinden hissederler. Diğerlerinin hayatlarına katkı yaptıklarına inandıkça değerli olduklarını hissederler. Özverili kelimesinin hayat bulmuş halidirler. Fedakarlığı hayattaki en büyük amaç olarak görürler. Sevginin en değerli duygu olduğuna inanırlar.

Tip 3 Başarı Odaklı

Yoğun, pratik, Tip A, amaçlayan, rekabetçi, uyabilen, görev odaklı

Enneagram Tip 3’ler icracılardır, sonuç almak isterler. Adeta başarılarının tasdik edilmesi için yaşarlar. Sahne ışıklarının üzerlerine çevrilmesini severler. Başarı, zenginlik, şöhret ya da prim yapan her ney ise onu elde etmek için ellerinden gelen çabayı gösterirler. Neyi yaparlarsa yapsınlar ister bilgisayar oyunu oynamak olsun bu isterse şirketteki satış hedefi, her zaman çok çalışkan, rekabetçi, çabalayan, yüksek performans gösteren, meydan okuyan ve en çokta ödül kısmını sevenler olurlar.

Tip 4 Özgün

Duyarlı, estetik, yoğun, derin, kreatif, özgün, anlam odaklı

Enneagram Tip 4’ler bireyseldirler. İnsanlığın geri kalanından tamamen farklı olmak ve bu farklarını ortaya koymak için çabalarlar. Bireyselliklerinin son derece farkındadırlar ve bunu göstermek için üretkenliklerinde sınır tanımazlar. Sıradanlaşmış, rutin ve genele hitap eden şeylerden hoşlanmazlar. Duyguları anlamakta derin düşünür ve derin analizler yaparlar. Sanatçı olmasalar bile sanata karşı yoğun ve güçlü eğilimleri vardır.

Tip 5 Araştırmacı

Utangaç, kopuk, becerikli, derin düşünen, mahremiyete düşkün, yenilikçi, bilgi odaklı

Enneagram Tip 5’ler bilgi analizcileridir. Yaptıkları analizlerin sonunda en iyi eylem planını oluşturmaya çalışırlar. Olayların dışında kalıp durumu gözlemlemeyi, veri toplamayı ve tam bir analizle geri dönmeyi severler. Dışta kalmak istemelerinin sebebi duygusal dalgalanmalardan etkilenmek istememeleridir.

Tip 6 Sorgulayıcı

Tedbirli, kararsız, şüpheci, sağ duyulu, endişeli, kaçamaklı, güven odaklı

Enneagram Tip 6’lar Enneagram’ın güvenlik uzmanlarıdır. Sadakat, dostluk ve aile gibi kavramlar Altılar için çok önemlidir. Tedbirlilikleri ve kötü olasılıkları görebilmeleri sayesinde risk hesaplarında danışılacak doğal uzmanlardırlar. Muhatabının motivasyonlarını sorgulamaları sayesinde kandırılmaları ve aldatılmaları kolay değildir. Kendi güven arayışları dolayısıyla dost bildikleri insanlara karşıda güvenlerinin hakkını verir ve fedakarlıktan kaçınmazlar.

Tip 7 Maceracı

Meraklı, eğlenmeyi seven, yorulmak bilmez, değişken, girişimci, teşvik odaklı

Tip 7’ler Enneagram’ın meraklıları ve heveslileridir. Doğuştan müteşebbistirler. Etrafınızda olmaları size neşe ve heyecan katar. Sürekli heyecan, zevk ve günlük hayatın sıkıcılığından uzaklaşabilecekleri dikkat dağıtıcı şeyleri ararlar. Akıllarında sürekli parlak bir gelecek, eğlence beklentisi ve yaşayacakları heyecan vardır ve o anların gelmesini sabırsızlıkla beklerler.

Tip 8 Meydan Okuyan

Güçlü, kendine güvenen, buyurgan, kararlı, sözünü sakınmayan, cezp edici, güç odaklı

Tip 8’ler Enneagram’ın meydan okuyucularıdır. Sekizler kontrol edilmekten hoşlanmazlar ve bu konuda hiçbir tartışma da kabul etmezler. Bağımsızlıkları yüksek, doğuştan liderlik ve koruyucu eğilimlidirler. Hayatlarının kontrolünde ve kararlarında sadece kendilerini otorite

kabul ederler. Hayata bakışlarında son derece sert olan sekizler sadece kendilerine meydan okuyor olsalar bile sınırlarını zorlamaya yatkındırlar.

Tip 9 Barışçı

Nazik, mütevazi, hayalperest, açık, kabul edici, adil, tabiat odaklı

Tip 9’lar Enneagram’ın arabulucularıdır. 9’lar çevreleriyle, tabiatla ve bireylerle bir olmayı, uyum içinde olmayı ve huzurlu olayı isterler ve bu durumlarını ne pahasına olursa olsun korumak için çabalarlar. Genelde içe dönük, inanılmaz derecede rahat ve sanki tam olarak orada değillermiş gibi görünürler. Hayat konusunda çok iyimserdirler ve ne olursa olsun başlarına gelen, bir şekilde iyi sonuca varacağına inanırlar. Arkadaşlarına karşı sıcakkanlı ve ilgilidirler.

Enneagram nerelerde kullanılır?

Enneagram gelişmiş ülkelerde hem sosyal hayatta, hem iş hayatında, hem de akademik çevrelerde oldukça etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Enneagram bugün dünyanın en seçkin üniversitelerinde ders olarak okutulmaktadır. Enneagram Stanford Üniversitesi M.B.A. programında ders olarak yer alıyor. Harvard Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde kişilik analizi olarak uygulamalı ders şeklinde işlenmektedir. Amerikan ağırlıklı olmak üzere pek çok üniversitenin işletme, psikoloji, tıp, eğitim bölümlerinde ders olarak okutulmaktadır.

Enneagram orduların ve gizli servislerin de eğitimlerinin bir parçasıdır. CIA, FBI ve Alman ordusunun özel görevli personellerinin yetiştirilmesinde enneagram eğitimi yer almaktadır. Aralarında Apple, Motorola, Google gibi pek çok Amerikan şirketinin de bulunduğu dünyanın en gelişmiş şirketleri personel seçiminde ve satış-pazarlama çalışmalarında enneagram metodunu kullanmaktadır. Çatışma yönetimi konularında da enneagram oldukça başarılı bir metod olarak şirketlerin her geçen gün daha çok başvurdukları bir kaynak haline gelmiştir.

Kişilik tipleri ve sağlık ilişkisi

Yapmış olduğum enneagram araştırmaları sırasında kişilik modelleriyle karşılaşılan hastalıklar arasında bir bağlantı olduğunu fark ettim. Enneagrama göre ikiler, üçler ve dörtler duygu merkezini yönetirken, beşler, altılar ve yediler düşünme merkezlidir. Sekizler, dokuzlar

ve birler ise içgüdüsel merkezlidir. Bedenimizdeki duygusal merkezimiz kalp, düşünsel merkezimiz baş ve içgüdüsel merkezimiz midedir. Buna göre duygusal gruba giren bir “üç”ün geçirmesi muhtemel hastalıklar kalp hastalıklarıyken, içgüdüsel gruptan bir “dokuz”un midesinden şikayetçi olması çok olasıdır. Bu konuyla ilgili olarak çevremde bulunan tanıdıklarımın dışında geniş bir araştırma yapmadım ancak çevremdeki kişilik tiplerini incelediğimde karşılaştıkları rahatsızlıkların bire bir bu durumla uyum gösterdiğini gördüm. Böylece enneagram kişilik tipimizi öğrendiğimiz takdirde o tipin sağlıksız alanına kaydığımızda ne tür fiziksel hastalıklarla da karşılaşacağımızı bilir ve ona göre önlem alabiliriz.

Enegram Kitap Önerileri:

Ennegram – Kendini Bilme Sanatı – David N. Daniels & Virginia A. Price – Kaknüs Psikoloji

Ruhun Aynası Ennegram’a yansıyan insan manzaraları – Helen Palmer – Kaknüs Psikoloji

Ennegram ile Kişilik Analizi – Don Richard Rıso & Russ Hudson – Babil

Ennegram Yöntemiyle Çocuk Yetiştirmek – Elizabeth Wogele – Rota

Ennegram Film Önerileri

Sil Baştan

Sky Fall

Ennegram Dizi Önerileri

Mr. Robot

Homeland

 Ramazan AYDIN

Uzman Psikolojik Danışman

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir