HIZLI VE ÖFKELİ: ERGENLİK GELECEĞİ NASIL GÖRÜYOR?

Ergenlik, kişinin ne bir çocuk ne bir yetişkin olduğu, henüz kendi toplumsal sorumluluklarına sahip olmadığı, ancak rolleri keşfedebileceği,sınayabileceği,deneyebileceği bir ara evre olarak kabul edilebilir. Şu halde, toplumun, bir yol,bir kişilik, bir kimlik, bir meslek vb. seçebilmesi için gence sağladığı bir mola zamanı, bir süre söz konusu olabilir. Ama zihinsel büyümenin patlamasından başlayarak, cinsel olgunlaşma ve cinsel kimlikten geçerek toplumsal kişiliğe varıncaya kadar, ergenlerin karşılaştıkları gelişim görevlerinin sayısı dikkate alındığında, ara evre kavramı, yerini ‘kargaşa dönemi’ kavramını kolayca bırakabilir.

Bu tanım sorununun dışında, ergenliği 12-18 yaşlar arasına yerleştirmekte genellikle görüş birliğine varılmaktadır. Ergenlik sözcüğü Latince ‘adolescere’, yani ‘… doğru büyümek’ sözcüğünden gelmektedir.( ‘ad’:doğru; ‘olecere’: büyümek)

Yunan filozoflarından Platon (İ.Ö. 427-347), bir kişinin karakterinin kazanılmış alışkanlıklara bağlı olarak çok erkenden geliştiğine, çocuğa çevre tarafından önerilen davranış kurallarının onun gelecekteki evrimi için çok önemli olduğuna inanıyordu.

Peki her dönemde farklı kavram ve bakış açılarıyla tanımlanan ergenliketkilerini toplumda nasıl yansıtmaktadır.?

Ergenlik sözcüğünün kullanımı XV. yüzyılda ortaya çıkmış görünmektedir (Muuss, 1975, Katchadorian,1977). Eski çağlardan itibaren insanın çocukluktan çıkıp yetişkinliğe doğru gelişen zaman diliminde hızlı bir gelişim dönemini yaşadığı ve toplumların yaşadığı dönemin de etkilerinin olduğu gözlenmiştir. Her toplumda yaşanan bu süreçte, ergen bireylerin farklı tepkileri olduğu gözlenmiştir. Ergenlerin doğu toplumlarından batı toplumlarına göre; iklim ve kültür özelliklerine göre ergenin ihtiyaçları bakımından erken ya da geç fiziksel ve zihinsel etkileri görülmektedir.

Yetişkinlere oranla ergenler, kendilerinin ve toplumun geleceği ile ilgili görüşlerini belirtmekte çok başarılıdırlar (Nurmi, 1989). Araştırmalar genellikle ergenlerin geleceklerine ilişkin iyimser olduklarını göstermektedir {Seıgner 1992, Lanz ve Rosnatı 2002, Confalonıerı 2002, Malmberg 2002).

Gelecek bağlantılı beklentilerin çoğu yetişkin yaşantısının rolleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitim, meslek ve aile ile ilgili planlar, eğlence, gezi gibi etkinlik planlarının önüne geçmekte olduğu, bütün bunlara karşın ergenlerin gelecek beklentilerinin daha genel, ayrıntıdan yoksun ve hatta kalıplara uygun olduğunu, ayrıntılı planların yaşla birlikte arttığı görülmektedir. Daha çok sayıda olumlu beklenti oluşturmanın iyi olma hali, yüksek benlik saygısı ve baş etme yollarını kullanma ile de ilişkisi bulunmuştur. Olumsuz beklentiler ve değişken beklenti içeriklerinin, düşük iyi olma halini ve umutsuzluğu tanımladığı söylenmektedir.

Argaval, ve arkadaşlarının (1983) travmatik durumların ergenlerin gelecek beklentisinin sayısını arttırdığı ve yönünü değiştirdiğine ilişkin bulguları kuram çalışan araştırmacılar tarafından oldukça ilginç bulunmuştur Bu araştırmanın bulgularına göre, gelecek beklentisi sadece kısa sureli travma yaşantısında ve kalıcı fiziksel yaşantı olmadığı durumlarda gelişebilmektedir Ev, sürekli bir iş ve toplumsal çevre gibi kalıcı algılanan özelliklerden yoksunluk, bireyin yaşamını yeniden sorgulamasına ve gelecekle ilgili değişik içerikte ve çok sayıda plan oluşturmasına neden olmaktadır.

Derinlemesine analizleri yapılan gelecek beklentisi görüşmeleri birçok ergenin (% 85) gelecek ile ilgili planlarının sayısal olarak yaşıtlarıyla yapılan diğer çalışmalardaki sayılarla karşılaştırıldığında oldukça fazladır. Bu planların çoğunlukla bulundukları ili ya da ülkeyi değiştirmeye (sırasıyla % 51,% 47), hiç olmazsa yaşam şartlarını ve kişisel özelliklerini değiştirmeye (vicdanlı olmak%29; dünyayı gezip insanlara yardım etmek% 24), yönelik planlar olduğunu göstermektedir.

İnsan gelişimi gösteriyor ki ergenlerde hızlı gelişimin ve toplumsal olayların geleceklerine ilişkin olumu etkileri de görülmektedir. Kimi zaman sorunlu davranışlarla öfkeli bir dönemin kriz etkileri görülse de geleceğe yönelik olumlu etkilerinden bahsetmek mümkündür.

Merve Nur SERTKAYA

Psikolojik Danışman

Kaynaklar

Argarvval A, Trıpathı, K K, Srıvastava M {1983)Socıalrootsandpsychologıcalımplıcatıons of time perspecîıve International Journal of Psychology, 18. 367-380

Artar M.(2003),Depremi Yaşayan Ergenlerin Gelecek Beklentilerinin İçeriği, Kriz Dergisi 11 (3): 21-27

Cloutier, R. Ergenlik Psikolojisinde Kuramlar, Çev: Bekir Onur, Ankara Üniversitesi Dergisi.

Lanz M, Rosnatı R (2002),Adolescents’ andyoungadulls’ constructıon of thefutureeffects of famtlyrelatıons, sel-esteem, and sense of coherence (İçinde) Adolescents’ FutureOnentatıonTheoryandResearch (Eds) Trempala T, Malmberg LE, EuropeanUnıversıtyStudıes, Peter Larıg, Frankfurt

Nurmı JE (1989), Planning, motıvatıonandeval-uatıon in onentatıontotheluture a latentstructure analysısScandtnavıanJournal of Psychology, 30. 64-71.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir