Güvenli Limanım; Annem

Dünyayla ilk bağı anne karnında kurarız ve ilk bağ kurduğumuz kişi şüphesiz annemizdir.

Bebek doğumundan itibaren kendisinden güçlü birine ihtiyaç duyar. Gerek kendisini koruyacak, bakımını üstlenecek gerekse temel ihtiyaçlarını ve sevgi, ait olma gibi ihtiyaçlarını karşılayacak bu kişi onu doğuran ve büyüten kişi annesidir.

Bowlby(1973) anne ile bebek arasında kurulan bu bağa bağlanma adını vermiştir. Anne ile bebek arasında oluşan bağlanma doğumdan hemen önce başlar ve doğumdan sonraki aylarda da devam eder. Anne , bebeğini karnında ilk hissettiği andan itibaren onunla bir bağ kurar ve onu tanımaya, keşfetmeye çalışır.

Öztürk (2002) ‘e göre, 0-2 yaş bebeklerin en hızlı geliştiği dönemdir. Bu dönemlerde bebekler fiziksel, zihinsel ve duygusal açıdan kendisine bakım veren kişiye bağımlıdır.

Bowlby (1982) ‘e göre bu süreçte emme, tutma, sarılma, gülme, ağlama gibi içgüdüsel tepkiler anneyi bebeğe, bebeği anneye yakınlaştırır.

Harlow (1958) annenin, bebeğinin açlık, susuzluk gibi temel ihtiyaçlarını karşıladığı için doğal olarak aralarında bir bağ oluştuğunu ifade etmiştir. Ancak Harlow’a göre bebeğin sadece temel ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir. Öğrencileri ile birlikte yavru maymunlar üzerinde yaptığı araştırmalarda annelerinden ayrı bırakılan yavru maymunların, karnı doyurulduğu halde kumaş kaplı ve ısıtılmış demirleri tercih ettiği görülmüştür. Buradan yola çıkarak Harlow, annenin sadece fiziksel ihtiyaçları karşılamadığı aynı zamanda sıcaklık ve rahatlığı da sağladığını belirtmiştir.

Birincil bakıcı olan anneler bebeğinin duygusal ve fiziksel ihtiyaçlarına duyarlı ve hassas davranırlarsa bebek başkalarının da duyarlı ve güvenilir olduğunu düşünüp kendisi, benliği ve başkaları hakkında olumlu bir düşünceye sahip olur. Bu durum da bebek ile bakıcısı arasında güvenli bağlanmanın gerçekleştiğini gösterir.

Ainswort ve arkadaşlarının(1978) yaptığı çalışmalara göre bebekler 3 tür bağlanma davranışı oluşturmuşlardır: güvenli, kaçınan, kararsız-kaygılı. Güvenli bağlanan bebekler, çevreyi keşif için ‘ güvenli limanı’ olan annelerini kullanırlar ve bu bebeklerin anneleri çocuğunun isteğine ve ihtiyaçlarına karşı duyarlıdırlar, çocuklarına karşı destekleyicidirler.

Kaçınan bebeklerin annelerine bakıldığında,çocuklarının istek ve ihtiyaçlarına karşı soğuk ve duyarsız davrandıkları görülmüştür. Kararsız – kaygılı anneler ise bebeklerinin istek ve ihtiyaçlarına karşı çoğu kez tutarsız ve tepkisiz kalmışlardır.

Buradan yola çıkarak annelerin bağlanma stillerinin ve çocuğa yaklaşımlarının çocuğun bağlanma davranışını etkilediği görülmüştür. Ayrıca bu durumun bebeğin bir birey olarak çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerini ve başka bireylerle yakın ilişkilerini de etkilediğini göstermiştir.

Bowlby’e göre bebeğin bağlanma süreci 4 aşamadan oluşmaktadır ve 2-3 yaşına kadarsürmektedir. İlk aşamada 0-3 aylık olan bebek çevresinin farkında olmadığından bağlanma figürü henüz oluşmamıştır. İkinci aşamada 3-6 aylık olanbebek bakıcısıyla diğer bireylerin ayrımını yapabildiğinden daha seçici davranarak bir veya birkaç kişiye bağlanabilir. Üçüncü aşama ‘güvenli üs’ dönemini kapsar. Son aşama ise çocuğun bakıcısına ulaşılabilirliğine göre şekillenir. Dil ve hareket becerisi kazanan çocuk güvenli bağlanma sürecinden sonra ‘güvenli üs’ olarak gördüğü anne-babasının dışında diğer insanlarla iletişim kurmaya başlar.

Kısacası birincil bakıcısı olan anneyle güvenli bağlanma gerçekleştiren bebekler ilerleyen yaşamlarında da olumlu bir kişilik oluştur ve diğer bireylerle olumlu, sağlıklı bir ilişki kurar.

Güvenli limanlar’da huzur bulmanız dileğiyle…

Gülsüm YILMAZ

Psikolojik Danışman

Kaynaklar

Aisworth, M. D. S. (1967). Infancy in Uganda: Patterns of Attachment Behavior. 13 Mayıs 2007, http://www.psychology.sunysb.edu/attachemnt/pdf/mda_ugan ch 20. Pdf

Ainsworth M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E. ve WallS. (1978). Pattern Of Attachment: A PsychologicalStudy Of The Strange Situation. Hillsdale, Nj: Erlbaum.

Bowlby, J. (1973). Attachment And Loss: Vol.2. Separation. New York: Basic Books.

Bretherton, I. (1992). The Origins of AttachmentTheory: John Bowlby And Mary Ainsworth. Development Psychology, 28, 759-775

HOLMES, Jeremy (1993). John Bowlby andAttachment Theory, London: Routledge.

İlaslan, Özlem, “Çocukların BaglanmaDavranıslarının Özlük Nitelikleri ve Anne Bağlanma Stillerine Göre incelenmesi” (Doktora tezi , Selçukünivertesi, 2009),82

Kılıç, Tamer, Kümbetlioğlu, Melis.”  Bağlanma Stillerinin İletişim Becerilerine Etkisini Araştırma”

Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 25, Sayı 3, 2016, Sayfa 381-396

MERCER, Jean (2006). Understanding Attachment: Parenting, Child Care And Emotional Development, USA: Westport: Praeger Publishers

Öztürk MO: Ruh sağlığı ve bozukluklan, Nobel Tıp Kitapevleri, s:566-570, Ankara, 2002.

 

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir