EBEVEYN YABANCILAŞTIRMASI: BİR GÖZDEN GEÇİRME

Poustie, Matthewson ve Balmer (2018) tarafından ebeveyn yabancılaştırmasına ilişkin hedefteki ebeveynlerin bakış açısını keşfetmeyi amaçlayan çalışmanın kısa başlığı “Unutulmuş Ebeveyn”. Aile ayrılığı süresince ya da ayrılık sonrasında meydana gelen (Lee-Maturana, Matthewson, Dwan ve Norris, 2018) ebeveyn yabancılaştırması, çocuğun bir ebeveyni tarafından diğer ebeveyniyle (hedefteki ebeveyn) ilişki kurmayı reddetmesi (herhangi bir olumsuz deneyim yaşamamasına rağmen)  ya da buna karşı koyması için teşvik edilmesi ve yabancılaştıran ebeveynle birlik olmasıdır (Garber, 2011). Ebeveyn yabancılaştırması, çocuğun bir ebeveynin yabancılaştırma davranışları sonucunda hedef gösterilen ebeveynden yabancılaştırılması sürecidir. Araştırmada ebeveyn yabancılaştırmasıyla ilgili deneyimler ve yabancılaştırma davranışları incelenmiş, hedefteki ebeveynlerin bakış açıları dikkate alınmıştır. Araştırmanın katılımcıları, yaşları 25-67 arasında değişen 59 kadın 67 erkek olmak üzere toplam 126 yabancılaştırılmış ebeveynden oluşmaktadır. Çalışma uluslararası gerçekleştirilmiş ve katılımcılar Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda, Belçika, İrlanda, Hindistan, İngiltere ve Amerika’dan seçilmiştir.

Araştırma sonucunda ebeveynlerin ebeveyn yabancılaştırması ve yabancılaştırma davranışlarına ilişkin bakış açıları altı tema altında toplanmıştır. Araştırmanın uzun olmasından dolayı burada sadece [1] “taktikler” teması açıklanacak diğer temalardan ise kısaca bahsedilecektir. Taktikler kategorisinde, ebeveynlerin ebeveyn ve çocuğun psikolojik iyi oluşunu kötü etkileyen yabancılaştırma davranışları tanımlanmıştır. Bu tanımlar altı konuda ağırlık kazanmıştır. Bunların ilki [a] duygusal manipülasyondur. Hedefteki bazı ebeveynler, diğer ebeveynin çocuğun beynini yıkadığını, çocuktan sadakat beklediğini, çocuk hedeflenen ebeveyne yakınlık ya da destek gösterirse çocuğa suçluluk duygusu uyandıracak şekilde yaklaştıklarını ifade etmişlerdir. Örneğin hedefteki bir ebeveyn, çocuğu kendisiyle bir şey yaptığı zaman annesinin çocukla ilgilenmediğini ifade etmiştir. Bir diğer yabancılaştırma davranışıysa [b] çocuğu muhalefete ve ittifaka cesaretlendirmektir. Hedef gösterilen ebeveynler, çocukların diğer ebeveyn tarafından kendilerine kötü davranmaları ve kendilerine uygun olmayan sistemlere ilişkin saygısızlık göstermeleri için teşvik edildiklerini belirtmişlerdir. Bir diğer yabancılaştırma davranışı, [c] hedefteki ebeveynlerin çocuklarıyla zaman geçirmelerini engellenmesi, çocukların başka aktivitelere teşvik edilerek hedef gösterilen ebeveynle görüşmesini engelleyecek teşebbüslerde bulunulmasıdır. [ç] Bilgiyi kısıtlama da yabancılaştırma davranışları arasındadır. Hedef gösterilen ebeveynler çocuklarının eğitimi, yaşantısı halkında bilgi almalarının kısıtlandığını ve çocuğun da kendisiyle ilgili bilgi vermemesi konusunda uyarıldığını söylemişlerdir. Katılımcılar, [d] hedefteki ebeveyni çocuğun hayatından silme davranışının da çocuğun yabancılaşması için kullanıldığını belirtmişlerdir. Hedef gösterilen ebeveynler yabancılaştıran ebeveynin çocukla ebeveyn arasındaki bağı koparmak için kendileri hakkında kötü konuştuklarını söylemişlerdir. Örneğin hedefteki bir anne ebeveyn, babanın oğluna kendisi hakkında değersiz ve aptal olduğunu söylediğini ve oğlunun kendisine bunu ilettiğini belirtmiştir. Bazı ebeveynler bu kötüleme kampanyasında ailelerinin ya da arkadaşlarından destek alındığını onların da kullanıldığını belirtmişlerdir. Hedef gösterilen ebeveynler, diğer ebeveyn tarafından kendilerinin çocuğun yaşamından silinmeleri hissini yaşadıklarını belirtmişlerdir.

Diğer temalar kısaca ele alındığında [2] “mesafe” temasında, hedef gösterilen ebeveynlerin çocuklarıyla aralarındaki fiziksel mesafeden yakınmışlarıdır. Bu tema çocuklarını görmek için hedef gösterilen ebeveynleri çok uzun mesafeler kat etmelerini ya da çocuklarının onlardan kaçırılmasını içermektedir. [3] “Sistem” katılımcıların deneyimlerinden ortaya çıkan bir diğer temadır. “Sistem” aile hukuku mahkemesini ve diğer yasal hizmetleri, nafaka kurumlarını veya ruh sağlığı hizmetlerini ifade eder. Katılımcılar bu hizmetlerden memnuniyetsizliklerini dile getirmişlerdir, çaresizlik ve umutsuzluk duygusu belirtmişlerdir. Bir diğer tema olan [4] “Ruh sağlığı” açısından katılımcılar ümitsizdi burada en dikkat çeken yaşamlarındaki anlamı kaybetme ve intiharı kasteden konuşmalardır. Örneğin bir katılımcı yaşamda tamamen boşlukta olduğunu, ne yapacağını bilemediğini ifade etmiştir. İzolasyon yaşanan bir diğer duygudur. Katılımcılarda yalnızlık duygusu hakimdir. Bazı ebeveynler ebeveyn yabancılaşması sonucunda onları etkileyen bazı psikolojik bozuklukları olduğunu belirtmiştir. Hedeflenen ebeveynlerin bir kısmı, kişilik bozuklukları gibi yabancılaştıran ebeveyni etkileyen psikolojik bozukluklardan bahsetmiştir en sık olarak da narsisizmden bahsedilmiştir. Birçok ifade, hedeflenen ebeveynlerin yabancılaştırma sürecini yabancılaştıran ebeveyndeki kişiliğin ve psikososyal sorunların davranışsal bir yansıması olarak gördüklerini belirtmişlerdir. [5] “Aile şiddeti” de temalardan biridir ve buna ilişkin üç alt başlık bulunmuştur. Katılımcılar tarafından ebeveyn yabancılaştırması ve yabancılaştırma davranışları çocuk istismarı olarak görülmektedir. Eş şiddeti, bazı hedef gösterilen ebeveynler eski eşlerinden şiddet gördüklerini belirtmişler ve eski eşlerinden yabancılaşmayı tetiklemesine rağmen kaçmak zorundaymış gibi hissettiklerini belirtmişlerdir. Hedefteki ebeveynler diğer ebeveyn tarafından yabancılaştırmaya sebep olan aile içi şiddetle ilgili suçlamalara uğradıklarını belirtmişlerdir. [6] “Baş etme ” de ortaya çıkan temalardan biridir. Katılımcılar özel baş etme deneyimleri ifade etmişlerdir. Hedef gösterilen ebeveynlerin bazılarında temelde bir yılmazlık ve stoacılık (metanet) olduğu görülmüştür. Bazı hedef gösterilen ebeveynler terapi aldıklarından bahsetmişlerdir. Bazı ebeveynler ailelerinden ve arkadaşlarından aldıkları sosyal destekten bahsettiler. Bazı ebeveynler başa çıkma olarak edinilmiş bilgi ve sürekli kişisel eğitimden bahsetmişlerdir.  Sonuç olarak bu çalışma, ebeveynlerin yabancılaştırmayı ve yabancılaştırma davranışlarını hedefleyen ana deneyimleri üzerinde durmuştur. Çalışma sonuçlarını genellemek doğru değildir ancak hedefteki ebeveynlerin bakış açısını anlamak için çalışma önemli görülmektedir.

Kaynakça

Garber, B. (2011). Parental alienation and the dynamics of the enmeshed parent– child dyad:    Adultification, parentification, and infantilization. Family Court Review, 49(2), 322         335.

Lee-Maturana, S.,  Matthewson, M., Dwan, C. & Norris, K. (2019). Characteristics an    experiences of targeted parents of parental alienation from their own perspective: A ystematic literature review. Aust J Psychol, 71(1-2), 83-91.

Poustie, C., Matthewson, M. & Balmer, S. (2018). The Forgotten parent: The      targeted           parent perspective of parental alienation. Journal of Family Issues, 39(12), 1-26.

Görsel Kaynakça

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn%3AANd9GcSrQhFr58LMx14OPHN1QUIaGmYcjYKb4HZ0EZuQ3T36nxxV2EZp

https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn%3AANd9GcQ5owskpZUGhZS9MQktgV7xS6KQWyTtYo3ZqbW9kA2dhaVIsYuw

                                                                                                                                Büşra TUNÇ

                                                                                                                   Psikolojik Danışman

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın