Yükleniyor..
Derinlemesine Analiz

KİŞİLİĞİN ÖLÇÜLMESİNDE DOLAYLI YÖNTEMLER

Kişilikle uğraşan bilim insanları sıklıkla duygu, düşünce ve sorunlarını doğrudan aktaramayan veya aktarmaya yeterli olmayan kişilerle de çalışmak durumundadırlar. Denekler çocuk yaşta, yetersiz zeka düzeylerinde veya duygusal olarak kendilerini ortaya koyamayacak durumda olabilirler. Bu durumun çözümü için bilim insanları sıklıkla dolaylı testlere başvurmaktadırlar. Dolaylı veya projektif olarak adlandırılan bu testlerin yorumlanması ve testler üzerinden kişiliğin değerlendirilmesi, doğrudan testlere oranla çok daha zor ve maliyetlidir. Ayrıca bu testlerin geçerlilik ve güvenilirliği de tartışmalıdır. Bu testlerde bireyin tepkisine esas olacak uyarıcılar açık-seçik olarak değil silik, ayrıntısız, kapalı ve belirsiz biçimde hazırlanmaktadır. Uyarıcı olarak, tamamlanmamış cümlelerden, resimlerden, mürekkep lekelerinden yararlanılmaktadır. Bu testlerde birey verdiği cevapların anlam ve önemini bilmez, dolaylı bir yöntemdir. Kişiye cevap özgürlüğü vermektedir, envanterlerde olduğu gibi “Evet-Hayır” şeklinde bir sınırlama yoktur.

Projektif testler diğer kişiliği ölçme yöntemlerinden farklı olarak kişiliğin belirli bir yönünü ölçmek üzere geliştirilmemiştir. Kişiliği çok yönlü ve bir bütün olarak yansıtırlar. Uyarıcılara gösterilen tepkiler kişiliğin bütününü yansıtmaktadır.

Projektif kelimesi “yansıtma” anlamına gelmektedir. Yansıtma kavram olarak psikanalitik yaklaşımın getirdiği “Yansıtma Hipotezi” ne dayanmaktadır. Bu hipoteze göre kişi açık seçik olmayan uyarıcılara karşı tepkide bulunması istenildiğinde, belirli bir anlamı olmayan bu uyarıcılara anlam vermek durumunda kalır. Bu suretle aslında kişi kendisini rahatsız eden düşüncelerini, duygularını, yaşantılarını, kişisel ihtiyaçlarını, önceki şartlanmalarını, korkularını ve kendine özgü algılarını dışa yansıtmaktadır. Bu tekniklerin amacı diğer kendini anlatma ve gözlemsel tekniklerden farklı olarak kişiliğin bilinç dışı, kişiye özel ve örtük yanlarını ölçmeyi amaçlamaktadırlar. Kişinin çoğu kez kendisinin de bilmediği, kişiliğin gözlenmesi en güç yönlerini öğrenmede oldukça etkilidir.

Projektif test sonuçlarının yorumlanması, üst düzeyde yetişmiş olmayı ve bu araçlarla pratik yapmayı gerektirir. İyi yetişmiş bir uzman bile kolayca yanlış sonuçlara varabilir. Aynı materyallerden farklı sonuçlara varılabilir.

 

Yaygın olarak kullanılan bazı projektif testler şunlardır:

  • Rorschach Mürekkep Lekesi Testi
  • Holtzman Mürekkep Lekesi Testi
  • Tematik Algı Testi (TAT)
  • Çocuk Algı Testi (CAT)
  • Resim Yorumlama Testi
  • Louisa Düss Psikanalitik Hikayeler Testi
  • Beier Cümle Tamamlama Testi
  • Rotter Cümle Tamamlama Testi.

Psikolojik Danışman

Kübra Nur KİMSESİZ

KAYNAKÇA

İrengün, O. (2014). Beş Faktör Kişilik Kuramının Sosyal Girişimcilik Yönelimine Etkisi ve Bir Alan Araştırması. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul

Özgüven, İ.E. (2012). Psikolojik Testler. Ankara: Nobel

Şahin, Cengiz. (2015). Bireyi Tanıma Teknikleri. Ankara: Pegem Akademi

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir