Çocuğun Can Suyu Ailesidir

Aile, biyolojik veya psikolojik bağları olan ve aralarında tarihsel, duygusal ve ekonomik bir birliktelik olan ve kendilerini aynı evin üyeleri olarak hisseden bireylerin oluşturduğu birliktir (Gür, 2011). Ailenin tanımında yer alan kavramlara dikkat edildiğinde görülmektedir ki bir bireyin hayata dair temel taşı bu yapının içinde atılmaktadır. Aile içinde acemiliğini atan ve temel bilgilerini edinen birey, olumlu yaşantılar ile başlayabilirse hayata karşı 1-0 kazançlı olacaktır.

Bir sistem olan ailenin her ferdinin aile içinde birbiriyle etkileşimi söz konusudur. Aile bireylerinin davranışları gerek kendilerini gerekse birbirlerini etkilemektedir. Psikolojide ailedeki bu karşılıklı etkileşimler, kurallar ve geribildirimler “sibernetik” olarak adlandırılmaktadır (Keklik ve Yıldırım, 2015). Örneğin; bir aile içerisinde büyük kardeşlerin davranışları küçükler tarafından model alınabilir, içselleştirilebilir. Bu model alma ve içselleştirme sürecinin sonuçları model alınan kişinin davranışlarının pozitifliğiyle doğrudan ilişkilidir.

Kardeşler arasındaki ilişkinin doğurguları yalnızca model alma ile sınırlı da değildir. Aynı zamanda kardeşler arasındaki ilişkinin niteliği ve paylaşımları da birey üzerinde etkilidir. Cambridge Üniversitesi Aile Araştırmaları Merkezi tarafından yapılan bir araştırma sonucu, kardeşler arasındaki rekabetin küçük çocuğun sosyal gelişimi açısından faydalı olduğunu ortaya koymuştur (“Kardeşlerle kavga etmek”, 2018). Diğer araştırmalara nazaran farklı bir bakış açısıyla çalışmasını gerçekleştiren bu kurumun hipotezleri doğrulanabilir niteliktedir. Aile ortamında kardeşler arasındaki rekabet küçük çocuğun hem birey olarak ailede yer edinmesine yardımcı olmakta hem de iletişim becerilerini geliştirmektedir.

Gerçekleştirilen araştırma 2-6 yaş arasındaki 140 çocuğun bilişsel ve sosyal gelişimlerini analiz etmiştir. Bu çalışma boylamsal araştırma olup toplamda 5 yıl sürmüştür. Araştırmanın en temelinde kardeş sahibi olmanın, bir hane içerisinde tek çocuk olmamanın bile çocuğun erken gelişim dönemi açısından olumlu olduğunu göstermiştir (“Kardeşlerle kavga etmek”, 2018). Yapılan araştırmanın yaş aralığı bir çocuğun gelişim dönemleri açısından ilk çocukluk dönemine karşılık gelmektedir. Bu dönemde çocuklar aktif bir şekilde dışarıya yönelmekte ve sosyalleşmeye başlamaktadır. Aynı zamanda bu dönemde çocuk diğer insanlarla belli kurallar çerçevesinde bir araya gelmeye başlamaktadır. Bu sosyalleşme ve belli kurallar çerçevesinde ilişkiler edinmenin ilk adımları aile içerisinde atılmaktadır.

Araştırma kardeşler arasındaki çatışmaların yanı sıra kardeşlerin birbiriyle müttefik olmasının yararına da değinmiştir (“Kardeşlerle kavga etmek”, 2018). Aile ortamında anne ve babanın dışında çocuğun doğuştan bir destekçiye sahip olması onun sosyal becerisine olumlu yönde etki etmektedir. Aynı zamanda çocuğun hayata karşı güven duygusunu geliştirmektedir. Doğru ve yanlış yapmaktan çekinmekten ziyade destekçisinin olduğunu bilme hissi çocuğun girişkenlik duygusunu geliştirmektedir.

Kardeşler arasındaki iletişim dili, olumlu/olumsuz olmasının yanında onlara özgü bir dildir. Aralarında geçen diyalog kimi zaman dalga geçmeye veya çatışmaya doğru seyrelse de bu iletişim dili bile kardeşler arasında bir duygusal dil olması bakımından önemlidir. Kendinden büyük kardeşin dil becerisi ve yaşantısı küçük çocuktan fazla olacağı için sosyal yaşantı açısından çocuk, kardeşi olmayan bireylere göre daha avantajlıdır.

Yapılan araştırmanın ulaştığı bir diğer sonuç ise aile sohbetlerinin çocukların sosyal anlayışı ve gelişimi açısından önemli olduğudur (“Kardeşlerle kavga etmek”, 2018).  Aile içinde kurulan iletişim ve paylaşımların kalitesi çocukların sosyal gelişimini etkilemektedir. Örneğin, bir konu üzerine kararlar alınırken aile bireylerinin her birinin kendini ifade etmesi, konunun eksilerinin ve artılarının tartışılması çocuğun toplum hayatında kendini ifade etme becerisini geliştirecek bir etmendir. Bir fidanın tohumunun ekilmesi gibi çocuğun da kendini aile içinde ifade etmesi toplum hayatında yeşermesine katkı sağlayacaktır.

Dr. Claire Hughes aile içinde yapılan sohbetlerin çocuğun anlayacağı dilden uzak olmamasının da önemine değinmiştir (“Kardeşlerle kavga etmek”, 2018). Çocuğun sohbetlere adapte olması ve katılması, konuşma akışını takip edebildiği sürece geçerli olacaktır. Bunun yanında ebeveyn çocuk ilişkisi ya da kardeşler arasında rekabetin hafif düzeyde olduğu takdirde faydalıdır. Aşırı düzeyde rekabet ve çatışma ilerleyen gelişim dönemlerinde sorun yaratmaktadır.

Yapılan araştırma sonucunun ışığında görülmektedir ki rekabet ve çatışma korkulması ve kaçınılması gereken olgular değildir. Olumlu ilişkiler fidanın büyümesine zaten katkı sağlamaktadır. Fakat rekabet etmek ve çatışma içerisinde çocuğun kendini ifade etmesi de çocuğun sosyal ilişkilerinde ufkunu geliştirmekte, girişkenliğini arttırmaktadır.

Melisa Buran

Adnan Menderes Üniversitesi

 

Kaynakça:

  1. Gür, S. (2011, 18 Ocak). Aile ve aile yapıları. Erişim adresi: http://turkpdr.com/makale/yetiskinlik-psikolojisi/aile-ve-aile-yapilari.html
  2. Kardeşlerle kavga etmek sosyal becerileri geliştiriyor (2018, 29 Ağustos). Erişim adresi: https://tr.sputniknews.com/bilim/201808291034952740-kardesler-kavga-etmek-sosyal-beceriler-gelistiyor/
  3. Keklik, İ. ve Yıldırım, İ. (Ed.). (2015). Aile terapisi tarihi, kuram ve uygulamaları. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği Yayınları, 5-6.

Görsel Kaynakça:

  1. http://abettertodaymedia.com/present-parent-increasingly-distracting-world/
  2. https://strong-willedchild.com/we-are-family-tips-on-sibling-rivalry/
  3. http://www.kadinvekadin.net/kardes_kiskancligini_gormezden_gelmeyin.html
  4. http://stormyrainyskies.blogspot.com/2012/09/

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir