CANLILAR DOĞAR, BÜYÜR, GELİŞİR VE ÖLÜR… BU SON EVREDE ÇOCUKLAR BUNDAN NASIL ETKİLENİR?

Her canlıda olduğu gibi insanda bu süreci yaşar. Doğar, büyür, gelişir ve ölür. Peki, bu son evre çocukları nasıl etkiler?

Birçoğumuz çocukken ölüm olayı ile bir şekilde karşılaşmışızdır. Peki, hatırlamaya çalışalım bu durum sizleri/bizleri nasıl etkiledi? Bu yazımızda bunu ele almaya çalışacağız.

Her anne baba çocuklarının bedenen ve ruhen sağlıklı olmasını, mutlu bir şekilde hayatını sürdürmesini ister ve bunun için çabalar. Yazımızın başında da dediğimiz gibi “canlılar doğar, büyür, gelişir ve ölür”. Çocuklarımız bu ölüm olayı ile bir şekilde karşılaşacaklar. Böyle bir durumda anne baba olarak ne yapmalısınız ya da ne yapmamalısınız.

Öncelikle burada yapılan yanlışlara bir bakalım;

“Hastalıktan dolayı öldü”. Böyle tarz bir açıklamada ne var diyebilirsiniz. Bir kişi hastalıktan dolayı öldüyse bunu bu şekilde açıklamada ne var dediğinizi duyar gibiyim. Ama bu tarz bir açıklama, çocukların zihin sağlığı açısından baktığımızda ciddi zararlar verebilir. Çünkü ölümü böyle açıkladığımızda, çocukta “hastalanırsam bende ölürüm” algısı oluşabilmekte.
“Allah onu yanına aldı.” Bu söz genelde kişi genç yaşta öldüğü zaman söylenir. Kişi genç yaşta öldüyse o kişi iyi bir insandı ve Allah onu erkenden yanına aldı şeklinde bir açıklamada, çocukta “iyi bir insan almakla, genç yaşta ölmek” arasında bir bağ kurmasına neden olur.
“Seyahate/yolculuğa çıktı.” Ölen kişi için uzun bir yolculuğa çıktı denilerek çocukların avutulması belki kısa bir dönem için sizi rahatlatabilir ama bu durum çocuk açısından ilerleyen zamanlarda alışılması ve kabul edilmesi zor bir hal almasına neden olur. Çünkü çocuk ölen kişinin yolculuktan/seyahatten geri geleceğini düşünecek, bir zaman sonra aile gerçeği söylediğinde çocuk için düzeltilmesi zor olan psikolojik rahatsızlıklar oluşması kaçınılmaz olacaktır.
Çocuğu evden uzaklaştırma ya da başka bir yakının yanına gönderme. Bazı aileler çocuklarını evdenuzaklaştırmayı tercih edebiliyorlar. Bu durum çocuklarda dışlanmışlık hissi oluşturmakta ve güvende hissetmemesine neden olmaktadır.

Neler yapabiliriz?

Ölüm haberini anne-baba ya da çocuğun güvenebileceği yakın bir kişinin vermesi daha uygun olacaktır.
Ölüm olayı çocuğun yaş seviyesine uygun ve anlayabileceği sözcüklerle anlatılmalı. Çocuğun sorduğu sorulara sabırla cevap vermeye dikkat edilmeli. Yapılan açıklamaların çocuk açısından doğru olmasının dahafaydalı olacağını unutmamak gerekir.
Ölen kişi, çocuğa bakım sağlayan (anne-baba …) kişi olabilir. Böyle durumlarda çocuğa bundan sonra kim bakacağı konusunda açıklama yapılmalı. Zira çocuklar,kendilerine kimin bakacağına dair kaygılar yaşayabilir.
Bazı çocuklar duygularını ifade etmekte zorlanabilirler. Çocuğu konuşması konusunda zorlamak yerine onu her zaman dinleyebileceğiniz mesajını vermeye çalışın.
Çok abartılı olmamak şartıyla, anne babalar çocuklarına kendi duygularını ifade edebilirler.
Bazı anne babalar, çocuklarının cenaze törenine katılıp katılmaması konusunda çok kararsızdırlar. Hatta çocuğunkatılmaması gerektiğini düşünür. Ama cenaze törenleri çocukların ölüm olayını somutlaştırmasını sağlar ve bu durumu daha doğru bir şekilde anlamasına yardımcı olur. Burada dikkat edilmesi gereken nokta ise çocuğu strese sokmamak ve güvendiği bir kişi desteği ile cenaze törenine katılmasıdır. Eğer çocuk cenaze törenine katılmak istemiyorsa da katılması konusunda onu zorlamayın.
Uğur ORMAN
Psikolojik Danışman

Kaynakça

Köylü, M. (2004). Ölüm olayının çocuklar üzerine etkisi ve ölüm eğitimi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir