Algısal Gruplama İlkeleri

Yukarıdaki resimde ne görüyorsunuz? Bir vazo mu yoksa birbirine bakan iki yüz mü? Algıladığımız her şeyde bir zemin ve bir şekil bulunmaktadır. Algı süreçlerimiz ilk olarak hangi görüntünün şekil hangisinin zemin olduğuna karar vermektedir.  Dikkatimizi çeken şey şekildir ve zemin üzerinde onu görürüz. Organizma dikkatini çeken şeyi şekil, arka planı ise zemin olarak kabul etmektedir. Bazen şekil ve zeminin yer değiştirmekte ve zemin olarak gördüğümüz şey dikkatimizi çekip şekil olabilmektir. Yani eğer cevabınız zemin üzerindeki vazo ise bu vazoyu şekil siyah arka planı ise zemin olarak gördünüz anlamına gelir. Resme bakınca gördüğünüz şey birbirine dönük iki insan yüzü ise bu, yüzleri figür olarak gördüğünüz, beyaz arka planı ise zemin olarak gördünüz anlamına gelmektedir. Algı süreçlerimizin şekil olarak kabul ettiği şeye nasıl karar verdiği ise Gestalt psikolojisi savunucuları tarafından ayrıntılı olarak incelenmiştir. Gestalt psikolojisinde çalışan psikologlar algı dizilişlerinin “Bütün” anlamına da gelen geştaltı nasıl oluşturduğu üzerine çalışmış, çalışmalarının sonucunda parçanın bütünden farklı olduğunu bulmuşlar ve bütünün parçaların toplamından daha fazla olduğu sonucuna varmışlardır. Gestalt psikologları algı sürecinde şekil olarak algıladığımız şeyleri nasıl gruplandırdığımıza yönelik bazı yollar tanımlanmış ve algısal gruplama ilkeleri belirlemişlerdir.

Yakınlık Yasası

  • 3541 2152  337  448
  • 35412152337448

Yukarıda ilk sırada bulunan rakamlara baktığımızda birbirine yakın olanları birlikte gruplandırırız. İkinci sıradaki rakamlarda ise ayrı bir gruplama söz konusu değildir. Bu durum ise organizmanın uzayda birbirine yakın olan şeyleri bütün olarak algılaması yoluyla gerçekleşmektedir.

Benzerlik Yasası

 

 

 

 

 

Yukarıdaki şekle bakıldığında ise organizmanın benzer özellikte olanları birlikte gruplandırarak algıladığı görülmektedir. Bu resimde koyu renklileri ve açık renklileri ayrı birimler olarak gruplandırmak bunun bir örneğini oluşturmaktadır. Bu durumu ise organizmanın birbirine benzeyen şeyleri bir grup olarak algılaması yoluyla gerçekleşmektedir.

Süreklilik/Devamlılık Yasası

Aynı yönde giden oklar, şekiller bir bütün oluşturmasa da bütünmüş gibi algılanmakta ve bu durumun süreklilik/devamlılık yasasıyla altında yer almaktadır. Aynı doğrultudaki devam eden çizgiler kesintiye uğrasa bile bütün olarak algılanırlar.

Tamamlama/Kapanış Yasası

Bizler tam bir bütün oluşturmak için eksik parçaları tamamlama yani küçük boşlukları doldurma eğilimineyizdir. Bir şekil tam bir kare olmamasına rağmen  bizler o şekildeki küçük boşluğu doldurup şekli kare olarak algılarız. “Ki t p okum k hayattaki  en g zel şeydir”. Zihniniz cümlede eksiklikler olmasına rağmen bunu direkt olarak “Kitap okumak hayattaki en güzel şeydir.” şekilde okumanızı sağlıyor. İşte Gestalt psikolojisi bu durumu algısal gruplamada kapanış yasası altında açıklıyor.  Arkadaşınızı duyamayacak kadar gürültülü bir ortamda olduğunuzu  ve arkadaşınızın size doğru eğilip bir şeyler söylediğini hayal edin. Arkadaşınızın size söylediğini tam olarak duymasanız bile ise bunu anlayıp onaylıyorsunuz. Aslında tüm bunları tamamlama yasası başlığı altında ifade edildiği gibi ufak boşlukları doldurarak yapmaktasınız.

Ortak Kader Yasası

Harekete dayalı olan ortak kader yasası ise aynı doğrultuda hareket ediyor gibi görünen şeyleri birlikte gruplandırmayı ifade eder. Aynı yönde uçan kuşları gördüğümüz zaman bu kuşları bir grup olarak algılamamız ise buna bir örnek teşkil edecek niteliktedir. Günlük hayatta bunların çoğunun farkında değiliz ancak ancak birbirine yakın olan şeyleri bir grup olarak algılıyor, benzer olanları birlikte gruplandırıyor, aynı yönde giden çizgileri  bütün olarak algılıyor ve bazı şeylerdeki ufak kesintileri doldurarak tamamlıyor ve yine bütünlüğe ulaşıyoruz.

 

Büşra TUNÇ

Psikolojik Danışman

Kaynakça

Gerrig, R.J. ve Zimbardo, P.G.(2013). Psikolojiye giriş psikoloji ve yaşam.(19. baskı.).(G. Sart, Çev.).Ankara:Nobel Yayınları.(Orijinal çalışma basım tarihi 2012).

Ormrod, J.E. (2013).Öğrenme psikolojisi.(6. baskı.).(M. Baloğlu, Ed. ve Çev.).Ankara:Nobel Yayınları.

 

 

 

 

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir