Agorafobi

Korku ve kaygı duygularını gelişim süreci içerisinde değerlendirdiğimizde korkunun yaşla birlikte azalan doğal bir duygu olduğunu söyleyebiliriz. Bebeklikte daha çok yabancı kişilere ya da hayvanlara yönelik olan korku, çocuklukta hayaletlerden korkma, ergenlikte ise sosyal konulardan korkma ya da agorafobi şeklini alabilmektedir. Çocukluk çağı korkularının on yaş sonrasında azaldığı bilinmektedir. Bu nedenle belli bir dönemde korkuların olması normal görülebilir. Bazen bu korkular daha yoğun ve daha sık yaşanabilir, günlük işlevselliği bozarak kalıcı hale gelebilir, işte bu durumlarda korkunun yerini fobiye bıraktığı söylenebilir. Fobiye sahip kişi korktuğu durumla karşı karşıya kalmamak için o durumdan kaçınır ya da o duruma ona katlanır. Fobi çocuklarda öfke patlamaları, ağlamalar, donakalma, bakım veren kişiye yapışma şeklinde açığa çıkabilir. Bir fobi türü olan agorafobi DSM-5’te kaygı bozuklukları arasında yer almaktadır.
Genel olarak agorafobinin ortaya çıkmasına yalnız başına evin dışında olma, kalabalıkta olma, otobüs, tren gibi araçlarda seyahatlerde, sinema gibi kapalı yerlerde olma, köprülerde ve asansörde olma neden olabilir. Bunun nedeni kişinin kaçmasının ya da yardım almasını mümkün olmadığı yerlerde olması ve güvenli bulduğu ortama dönememe hissiyle yoğun korku ve kaygı yaşamasıdır. DSM-5’teki belirtilerden en az 2’sinin en az 6 ay sürmesi gerekmektedir. Agorafobinin oluşmasında öğrenmeler, genetik faktörler ve kaygılı, cesaret kırıcı, ketleyici ebeveynle tutumlarının da etkili olabilmektedir Agorafobi hafif düzeyde seyrediyorsa kişi fobinin oluşacağı durumlara sıkıntılı da olsa katlanabilir, agorafobinin en ağır olduğu durumlarda ise kişi yanında biri olmadıkça evden çıkamaz hale gelebilir, kişiler agorafobi nedeniyle evlerinden çıkamayabilir ya da evlerinde çıkarken yoğun rahatsızlık hissedebilir. Agorafobi kişinin eve bağımlı hale gelmesine neden olabilir ve kişilerde çaresizlik hissi oluşturabilir.
Agorafobi için tedavilerde üstüne giderek alıştırma yönteminin kullanmanın etkili olduğu bilinmektedir. Alıştırma yönteminde kişinin fobik durumla özellikle karşılaşması ve korku doğuran durumun ya da nesnenin üzerine yavaş yavaş artan düzeyde ve sürelerde gitmesi istenir. Buna, yalnız başına sokağa çıkmaktan korkan kişiye giderek artan süre ve uzaklıkta sokağa çıkma ve korkuya dayanma alıştırmaları yaptırılması örnek olarak gösterilebilir. Agorafobinin bilişsel davranışçı tedavisi sistematik maruz bırakmaya yönteminden yararlanır. Örneğin çocuk üzerinden düşünülürse maruz bırakma yönteminde çocuğun kaygı duyulan durumların derecesine göre hiyerarşi oluşturulur ve çocuk kaygısı ortadan kalkana kadar hiyerarşi listesindeki durumların her birine adım adım maruz bırakılır. Maruz bırakma gerçek olabileceği gibi hayali de olabilir; ancak genel olarak tercih edilen gerçek maruz bırakmanın etkisi daha yüksektir. Tedavi sürecinde alınan mesafesinin korunması için uygulamalarla ilgili çeşitli ev ödevleri de verilebilir. Agorafobisi olmayan kişi, agorafobiye sahip olan kişinin evden çıkmasını sağlamak amacıyla dışarıdan onun ihtiyaçlarını temin etmeyi bırakabilir. Söz konusu çocuk olduğunda bu desteklemenin ebeveynlere yapılmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Büşra TUNÇ
Psikolojik Danışman

Kaynakça
Amerikan Psikiyatri Birliği.(2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı.(5.Baskı).(Körüğlu, E., çev.) Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
Aydın, O., Çöldür, E.Ö., Aydemir, Ö.(2017). DSM-5 Agorafobi Ölçeği Türkçe Formunun geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18, 24-30.
Karabekiroğlu, K.(2015). Anne babalar için ergen ruh sağlığı rehberi. İstanbul:Say Yayınları
Kring, A.M., ve Johnson, S.,(2017). Şahin. M.(çev. ed.) Anormal Psikoloji. Nobel Yayıncılık: Ankara.
Karakaya, D., Öztop, B.(2013). Kaygı bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde bilişsel davranışçı terapi. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 2,10-24.
Perçinel, İ., Yazıcı, K.U.(2016). Özgül fobi. Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları kitabı içinde. Ercan, E.Y. ve Akay, A.P.(ed). Türkiye:Çocuk ve Genç Psikiyatri Derneği Yayınları: Ankara HYB Basım.
Tamam, L.(2009). Panik bozukluk. Actual Medicine Dergisi, 32-38.
Tükel, R.(2002). Panik bozukluğu. Klinik Psikiyatri Dergisi, 3, 5-13.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın